Ένα παράλληλο των Βυζαντινών θεμάτων: Ο Κινεζικός στρατός της δυναστείας Τανγκ

Ένα ιστορικό παράλληλο των βυζαντινών θεματικών στρατών στην Άπω Ανατολή: Ο στρατός της κινεζικής δυναστείας Τανγκ.

Γράφει ο Μανώλης Χατζημανώλης

Μετά από μια περίοδο ταραχών και βαρβαρικών εισβολών κατά την οποία η Κίνα είχε διαμελιστεί σε επιμέρους βασίλεια, μια νέα γηγενής δυναστεία, αυτή των Τανγκ (618-907 μ.Χ), οδήγησε την χώρα του Κίτρινου Ποταμού σε μια νέα εποχή αναγέννησης και επέκτασης. Στηριγμένοι σε μια καλά οργανωμένη κρατική γραφειοκρατία και σε έναν ισχυρό, γηγενή ως επί το πλείστον, στρατό, οι Τανγκ εξάπλωσαν τον έλεγχό τους στις κύριες εμπορικές οδούς που διέρχονταν την κεντρική Ασία προς τη δύση, φτάνοντας μακρύτερα από κάθε προηγούμενη δυναστεία. Στο απόγειό τους, κατά τον 7ο-9ο αιώνα μ.Χ, έλεγχαν άμεσα ή έμμεσα μια αχανή περιοχή από το βόρειο Βιετνάμ μέχρι βορείως του Κασμίρ στον νότο, δυτικά ως τις βορειοανατολικές παρυφές της Περσίας και ανατολικά ως την βόρεια Κορέα.

Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, τα στρατεύματα των Τανγκ ήταν κατά βάση γηγενή και στηρίζονταν στο σύστημα “φούμπινγκ”, ένα σύστημα ντόπιων επίστρατων μεταξύ 21 και 60 ετών που τους είχαν παραχωρηθεί αγροτεμάχια και που μπορούσαν να κινητοποιηθούν ταχύτατα σε καιρό πολέμου. Το σύστημα φούμπινγκ ξεκίνησε από την προγενέστερη δυναστεία των Δυτικών Γουέι (535-556 μ.Χ) και υιοθετήθηκε με επιτυχία και από την Δυναστεία των Τανγκ.

Οι αξιωματικοί, προερχόμενοι κυρίως από την τάξη της επαρχιακής αριστοκρατίας, ήταν υπόχρεοι μακράς θητείας, αλλά οι απλοί στρατιώτες παρουσιάζονταν για την θητεία τους στην πρωτεύουσα της επαρχίας όπου κατοικούσαν ανά τακτά διαστήματα, αναλόγως του πόσο μακριά διέμεναν από την πρωτεύουσα. Άτομα που ζούσαν 500 “λι” (λι=μισό χλμ) από την πρωτεύουσα υπηρετούσαν για έναν μήνα κάθε πέντε μήνες και εκείνοι που ζούσαν πάνω από 2000 λι μακριά υπηρετούσαν για δύο μήνες κάθε δεκαοκτώ.

Επί της Δυναστείας των Τανγκ, αυτές οι στρατιωτικές μονάδες ήταν υπό τον έλεγχο του Υπουργείου Στρατού. Υπήρχαν 634 στρατιωτικές μονάδες που ονομάζονταν ζετσονγκφού, από 800-1200 άνδρες η κάθε μία. Κάθε ζετσονγκφού χωριζόταν σε υπομονάδες, τις τουάν των 300 ανδρών, τις ντουϊ των 50 ανδρών και τις χουο των 10 ανδρών.

Το σύστημα φουμπινγκ είχε το πλεονέκτημα πως απαιτούσε μικρή χρηματοδότηση από την κυβέρνηση, αφού οι στρατιώτες συντηρούνταν από τους αγρούς τους. Οι στρατιώτες δούλευαν στα χωράφια τους τις εποχές που χρειαζόταν και λάμβαναν στρατιωτική εκπαίδευση όταν η εποχή των αγροτικών εργασιών τελείωνε.
Από την άλλη, το σύστημα αυτό μπορούσε να υποστηρίξει μόνο σύντομες εκστρατείες, καθώς οι παρατεταμένοι πόλεμοι διατάραζαν την ομαλή καλλιέργεια της γης πάνω στην οποία στηριζόταν η οικονομία.

Η επέκταση των Κινέζων προς τα δυτικά είχε καθοριστικές συνέπειες για την ιστορική πορεία του στρατού των γηγενών αγροτών, καθώς τούς έφερε σε επαφή με τους Τούρκους νομάδες που είχαν αρχίσει να γίνονται η κυρίαρχη εθνοτική ομάδα στην Κεντρική Ασία.

Ήδη από την εποχή της δυναστείας των Σουϊ και προκειμένου να προστατευτούν από την απειλή που αντιπροσώπευαν οι νομάδες της στέππας, οι Κινέζοι είχαν αρχίσει να επιδιορθώνουν και να επεκτείνουν τις οχυρώσεις στα βόρεια σύνορά τους, να αναμιγνύονται στις διενέξεις μεταξύ των τουρκικών φύλων στην προσπαθειά τους να αποτρέψουν την σύσταση μιας απειλητικής νομαδικής αυτοκρατορίας στα σύνορά τους και να ασκούν πολιτική “ήπιας” ισχύος μέσω εμπορικών και πολιτιστικών σχέσεων μαζί τους, με απώτερο σκοπό την τελική “σινοποίησή” τους, στόχο τον οποίο επιδίωξαν επιμελώς και οι Τανγκ.

Η εικόνα ίσως περιέχει: 2 άτομα

Καθώς οι εκστρατείες στην Κεντρική Ασία εντείνονταν και οι Τανγκ θεμελίωναν τον έλεγχό τους μέχρι το βόρειο Αφγανιστάν με την εγκαθίδρυση τοπικών προτεκτοράτων υπό την ηγεσία στρατηγών με αυξημένες αρμοδιότητες, τα επαρχιακά στρατεύματα των επίστρατων γεωργών καθίσταντο ανεπαρκή για τα νέα καθήκοντα φρούρησης και διατήρησης της “pax sinica” που καλούνταν να αναλάβουν.

Kαθήκοντα όμως στα οποία διέπρεψαν οι επαγγελματικές μονάδες ιππικού των Τανγκ, οι οποίες στελεχώθηκαν κατά κύριο λόγο με Τούρκους μισθοφόρους στρατιώτες, αναφερόμενους στις πηγές της περιόδου ως “Του-κιουε”. Πράγματι, οι μονάδες αυτές βαριά θωρακισμένων έφιππων λογχοφόρων και ιπποτοξοτών πλήρους απασχόλησης είχαν καθοριστικό ρόλο στην θεμελίωση της κινεζικής κυριαρχίας κατά μήκος του Δρόμου του Μεταξιού Σταδιακά οι Τούρκοι αποτέλεσαν το κύριο συστατικό στοιχείο για τον αυτοκρατορικό στρατό, υποκαθιστώντας τα γηγενή στρατεύματα ακόμα και στις εκστρατείες σε άλλα μέτωπα της αυοκρατορίας (πχ στην Κορέα). και με πολλούς φυλάρχους τους να φτάνουν ακόμα και σε ανώτατα στρατιωτικά και πολιτικά αξιώματα.
Έτι περαιτέρω, οι Τούρκοι στρατιώτες και στρατηγοί που απασχολούνταν στις κινεζικές φρουρές στην Κεντρική Ασία, αποτέλεσαν τον καταλύτη για την τουρκική διείσδυση στην περιοχή κατά τους επόμενους αιώνες, ενώ η γλώσσα τους και ο πολιτισμός τους σταδιακά εκτόπισαν αυτή των γηγενών Σόγδιων και Τοχάριων.

Οπως προαναφερθηκε, οι στρατηγοί των Προτεκτοράτων απολάμβαναν μεγάλης αυτονομίας στην διαχείριση των τοπικών ζητημάτων από την κεντρική διοίκηση. Σταδιακά οι δικαιοδοσίες αυτές επεκτάθηκαν και τελικά οι στρατιωτικοί διοικητές των επαρχιών (φανζεν) απέκτησαν τεράστια δύναμη, έχοντας την δυνατότητα να συλλέγουν φόρους, να συντηρούν ιδιωτικούς στρατούς και να κληροδοτούν το αξίωμά τους και τις εξουσίες που πήγαζαν από αυτό στους απογόνους τους δημιουργώντας τοπικές δυναστείες.

Αυτή η αντιστρόφως ανάλογη εξέλιξη της ισχύος των τοπικών διοικητών με αυτή της κεντρικής εξουσίας είχε ως αποτέλεσμα την τελική κατάρρευση της Δυναστείας κατά το πρώτο μισό του 9ου αιώνα καθώς οι φανζεν άρχισαν να δημιουργούν τα δικά τους ξεχωριστά βασίλεια.

Ελληνική και Παγκόσμια Στρατιωτική Ιστορία

, , , , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.