Ελλάδα και Μέση Ανατολή: Προτάσεις για μία νέα στρατηγική (Β’ Μέρος)

Γράφει ο Δημήτριος Ντόικος

Συνέχεια από το Α’ Μέρος

Η Ελλάδα κατάφερε να μείνει εντελώς άγνωστη και αόρατη στην ευρύτερη και σημαντική περιοχή της Μέσης Ανατολής, η οποία αποτελεί και άμμεση γειτονιά μας. Και λέω τα κατάφερε, διότι χρειάζεται πραγματικά μεγάλη προσπάθεια για μια χώρα με τις δυνατότητες που είχε να μείνει στο περιθώριο των εξελίξεων. Να σημειώσουμε μόνον ότι η Ελλάδα είναι η εγγύτερη χώρα της ΕΕ στην περιοχή, ότι θεωρείται πνευματικός αρωγός και ηγέτης μέσω της επιρροής της στα ορθόδοξα Πατριαρχεία Αλεξανδρείας και Ιεροσολύμων, των Ορθοδόξων της περιοχής, ότι το ελληνικό οικονομικό και πολιτιστικό στοιχείο έχει μία παρουσία αιώνων στην Αίγυπτο, ότι σαν λαός έχουμε περισσότερα κοινά σημεία με τους λαούς της περιοχής, από την μουσική και την κουζίνα ως αρκετά σημεία της νοοτροπίας και του τρόπου αντίληψης διαφόρων καταστάσεων. Η Ελλάδα αναγνώρισε το Ισραήλ μόλις πριν 30 χρόνια, ενώ δεν έκανε ούτε ένα βήμα στήριξης στους Χριστιανούς του Λιβάνου, κάτι που έπραξε το Ισραήλ, όπως και στους Χριστιανούς της Συρίας, κάτι που το έπραξε ο Ασσαντ. Παράλληλα η οικονομική διείσδυση των ελληνικών επιχειρήσεων στην περιοχή ήταν μηδαμινή. Μόλις το 2018 επιχειρήθηκε η αποστολη επιχειρηματικής αποστολής στον Λίβανο, και τον 2019 στην Ιορδανία. Στην πρώτη συμμετείχαν 14 εταιρίες, και στην δεύτερη 13. Μόλις δύο επιχειρήσεις συμμετείχαν και στις δύο αποστολές. Για την στήριξη ελληνικών επιχειρηματικών κινήσεων στην περιοχή υπάρχει ένα μόνον επιμελητήριο, το Ελληνοαραβικό, κανένα επί μέρους επιμελητήριο, ενώ ακόμη και το ελληνιοισραηλινό επιμελητήριο το ίδρυσαν τέσσερεις Ισραηλινοί που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στην Ελλάδα.

Στην Αίγυπτο, χώρα με μακραίωνη ελληνική παρουσία, έχουν απομείνει μόλις 9000 Ελληνες, ενώ στην Ιορδανία απέμειναν 15 αμμιγείς ελληνικές οικογένειες. Με εξαίρεση την Αίγυπτο και τα Εμιράτα όπου δραστηριοποιούνται έντονα ελληνικές επιχειρήσεις με αξιόλογο όγκο εργασιών, η παρουσία τους στην περιοχή είναι άγνωστη. Πρώτα βήματα έρευνας της περιοχής άρχισαν να γίνονται τα τελευταία χρόνια, πιο πολύ υπό την πίεση των γεγονότων. Το 2018 έγινε η πρώτη τριμερής συνάντηση σε επίπεδο ΥΠΕΞ Ελλάδος-Κύπρου-Ιορδανίας στην Λευκωσία, η οποία επαναλήφθηκε το 2019 στο Αμμάν. Αντίστοιχη συνάντηση έγινε με τον Λίβανο το 2016 και το 2019. Αυτές οι συναντήσεις έχουν γίνει θεσμός με το Ισραήλ ήδη από το 2013 όπως και με την Αίγυπτο. Σημαντικό βήμα για την παγίωση των διμερών σχέσεων με το Ισραήλ, ήταν ο νόμος του 2011 που δίνει την ελληνική ιθαγένεια σε όσους εβραικής καταγωγής Ελληνες επιβίωσαν του Ολοκαυτώματος και έφυγαν στο Ισραήλ. Η συμβολική αξία της πράξης αυτής έχει μεγάλη σημασία.

Τα βήματα που θα έπρεπε να κάνει η Ελλάδα στην περιοχή, πρέπει να ακολουθούν πολλαπλούς στόχους σε διαφορετικούς τομείς, και κύριο στόχο όλων μαζί πρέπει να είναι η ανάδειξη της χώρας μας και των ενδιαφερόντων της. Πρέπει να αρχίσει η σκέψη των αρομοδίων να κινείται σε ευρύτερα πλαίσια και να έχει μεγαλύτερες φιλοδοξίες, αν θέλουμε να επιβιώσει η χώρα μας από τις επιθετικές διαθέσεις ενός γείτονα που συνεχώς γίνεται ισχυρότερος και πιο απαιτητικός. Πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε πιο φιλόδοξα, και να σχεδιάζουμε σε πολύ μεγαλύτερη εμβέλεια από ότι είχαμε συνηθίσει. Η Μέση Ανατολή πρέπει σε σημαντικό βαθμό να γίνει η πίσω αυλή μιας διευρυμένης ελληνικής σφαίρας ενδιαφερόντων. Αλλιώς θα το κάνει κάποιος άλλος με δυσάρεστα αποτελέσματα όπως είδαμε πρόσφατα στην Λιβύη. Τα βασικά βήματα που θα έπρεπε να έχει κάνει η Ελλάδα και που δεν είναι ακόμη αργά να κάνει, είναι τα εξής:

α) Ιδρυση κέντρων μεσανατολικών σπουδών

Δεν μπορείς να ασχοληθείς με κάτι αν δεν το γνωρίζεις. Εχοντας μια γενική άγνοια για την περιοχή, προσπαθούμε σπασμωδικά και με γνώμνονα εμπειρίες άσχετες με την περιοχή να εξάγουμε συμπεράσματα και γενικές εικόνες. Πρέπει να δημιουργηθεί ειδικό κέντρο Μεσανατολικών Σπουδών και ερευνών. Σήμερα υπάρχει ένα πανεπιστημιακό τουρκολογικό τμήμα το οποίο διαθέτει και αραβικές σπουδές. Χρειάζεται ένα τμήμα που να έχει επίκεντρο την περιοχή, κάθε χώρα χωριστά, και οι επικεφαλής των επί μέρους τμημάτων να αποτελούν μέρος ενός γενικότερου εθνικού συμβουλίου που θα ασχολείται αποκλειστικά με τα θέματα της περιοχής. Οι επικεφαλής αυτών των τμημάτων ή οι καθηγητές θα μπορούσαν να προέρχονται από τις χώρες της περιοχής ή να γίνουν δεκτοί ακόμη και αλλοδαποί ειδήμονες, ελλείψη εγχώριων. Για τόσο σοβαρά ζητήματα δεν χρειαζόμαστε “ημέτερους”.

β) Ιδρυση εθνικού συμβουλίου για την περιοχή.

Σε αυτό το συμβούλιο θα συμμετέχουν ειδήμονες για τα θέματα της περιοχής, επιχειρηματίες, ακαδημαικοί, και διπλωμάτες με εμπειρία στην περιοχή. Στο συγκεκριμένο συμβούλιο ένας βασικός ρόλος θα έπεφτε στην Ελλαδική Εκκλησία, η οποία μέσω των Πατριαρχείων που εδρεύουν στην περιοχή, θα ήταν σε θέση να δώσει πολύτιμες πληροφορίες για πρόσωπα και καταστάσεις που δεν γίνονται γνωστά σε διπλωμάτες.

γ) Στήριξη επιχειρηματικών πρωτοβουλιών στην περιοχή μέσω επιδοτούμενων προγραμμάτων.

Η ελληνική επιχειρηματική παρουσία σε μία περιοχή σχεδόν 190 εκ κατοίκων είναι σχεδόν μηδενική. Με εξαίρεση κάποιες επιχειρήσεις που δρούνε σε Αίγυπτο και Ισραήλ, η παρουσία ελληνικών επιχειρήσεων στην περιοχή αποτελεί περισσότερο την εξαίρεση παρά τον κανόνα. Εχοντας σχεδόν όμοιες διατροφικές συνήθειες, και αρκετά όμοιες καταναλωτικές συνήθειες, η Ελλάδα θα μπορούσε να δημιουργήσει μία πλατφόρμα στήριξης ελληνικών επιχειρήσεων που θα ήθελαν να δραστηριοποιηθούν στην περιοχή, υπό την μορφή ενός ημικρατικού ή ακόμη και κρατικού Fund. Μην ξεχνάμε πως η περιοχή δεν ανήκει στην ΕΕ, και η άμμεση επιδότηση επιχειρήσεων δεν υποπίπτει στους κανόνες περί αθέμιτου ανταγωνισμού οπωσδήποτε. Με αυτή την πλατφόρμα στήριξης θα μπορούσαν να συγχρηματοδοτηθούν από παραγωγικές εγκαταστάσεις, επέκταση δικτύου πωλήσεων, μέχρι και διαφημίσεις. Η ισχυρή οικονομική παρουσία ενισχύει και την διπλωματική δύναμη μιας χώρας. Επίσης είναι αναγκαία η άμμεση δημιουργία τοπικών μεικτών εμποροβιομηχανικών επιμελητηρίων. Είναι απαράδεκτο να υπάρχει μόνον ένα Ελληνοαραβικό επιμελητήριο, όταν μόνον η Αίγυπτος αποτελεί μία αγορά 90εκ κατοίκων. Σε κάθε χώρα της περιοχής πρέπει να ιδρυθεί ένα μεικτό επιμελητήριο, αρχίζοντας άμμεσα από την Αίγυπτο, το Ισραήλ, την Σαουδική Αραβία, και τα Εμιράτα.

δ) Δημιουργία κοινού χρηματιστηρίου.

Η περιοχή της Μέσης Ανταολής ταλανίζεται από διαρκείς διαμάχες και συγκρούσεις, το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα παραμένει η διαρκής αβεβαιότητα για το αύριο. Η αβεβαιότητα αυτή δυσχεραίνει την ροή των κεφαλαίων στην περιοχή, ενώ η διαφθορά που είναι ενδημική, εμποδίζει την απρόσκοπτη δανειοδότηση από τον τραπεζικό τομέα, ο οποίος υπόκειται στο έλεος τοπικών συμφερόντων. Η δημιουργία ενός κοινού χρηματιστηρίου σε ένα ουδέτερο έδαφος, και ρυθμισμένο σε διεθνείς κανόνες και πλαίσια θα έδινε την ευκαιρία σε πολλές μεγάλες εταιρίες της περιοχής να αντλήσουν κεφάλαια ανεξάρτητα από τις πολιτικές τους διασυνδέσεις. Σε αυτό το χρηματιστήριο θα μπορούσαν να υπαχθούν και μικρότερες επιχειρήσεις οι οποίες δεν έχουν την δυνατότητα να γίνουν δεκτές σε κάποιο από τα μεγάλα διεθνή χρηματιστήρια. Επίσης θα λειτουργούσε ως ένας τόπος κοινών οικονομικών διαδικασιών και πρωτοβουλιών για όλη την περιοχή, ο οποίος θα λειτουργούσε μακρυά από τις συμπεριφορές που επιβάλλει η τοπική πολιτική ρευστότητα. Θα πρότεινα το χρηματιστήριο αυτό να δημιουργούταν στον Πειραιά, μία περιοχή η οποία είναι συνυφασμένη με το εφοπλιστικό λόμπυ, το οποίο έχει μεγάλες διασυνδέσεις και διαθέτει πληθώρα γνωριμιών και εμπειριών στην περιοχή.

ε) Πολιτιστική εισβολή.

Αν δεν σε ξέρουν φρόντισε να σε μάθουν. Η Ελλάδα είναι στην περιοχή ο άγνωστος Χ. Πέρα από όσα ξέρουν οι λαοί της περιοχής για την αρχαία Ελλάδα, και από τα Ορθόδοξα Πατριαρχεία, σαν χώρα η Ελλάδα είναι μια κουκίδα στον χάρτη. Παρόλα αυτάη Ελλάδα έχει τεράστιες δυνατότητες να επιβάλλει δικά της πολιτιστικά κριτήρια, τα οποία συνδέονται τόσο με καταναλωτικές συνήθειες, όσο και με την διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Η ελληνική λαική μουσική αποτελεί σήμα κατατεθέν του νεοελληνικού πολιτισμού στις χώρες της περιοχής. Καμμία φορά ένας δημοφιλής τραγουδιστής η τραγουδίστρια μπορούν να δημιουργήσουν μία θετική εικόνα πολύ περισσότερο από μία στρατιά έμπειρων διπλωματών. Η ελληνική μουσική βρίσκεται πολύ ψηλά στις προτιμήσεις των Ισραηλινών, όπου συχνά ελληνικά τραγούδια κυριαρχούν στα τσαρτς της χωρας, των Αιγυπτίων, του Λιβάνου, και της Ιορδανίας. Μία πολιτιστική εισβολή που θα ξεκινούσε ακριβώς από την μουσική θα μπορούσε να αλλάξει δεδομένα και καταστάσεις υπέρ της Ελλάδος, ξεκινώντας από την κοινή γνώμη πρώτα. Η τηλεοπτική νοοτροπία επίσης του μέσου καταναλωτή της περιοχής-καθαρίζουμε φασολάκια παρακολουθώντας τα μπούτια της ξανθοβαμμένης τηλεπαρουσιάστριας στο πρωινάδικο- παρουσιάζει παρόμοια σημεία αναφοράς με την ελληνική. Δεν θα ήταν δύσκολο για ένα ελληνικό κανάλι να παγιωθεί σε κάποια από τις χώρες της περιοχής, προβάλλοντας ελληνικά οικονομικά, επιχειρηματικά, και πολιτικά συμφέροντα. Η Ελλάδα είναι σε θέση να χρηματοδοτήσει τέτοιες επιχειρηματικές πρωτοβουλίες, ή να τις στηρίξει εμμέσως. Ετσι θα έπραττε αυτό ακριβώς που επιχειρεί η Τουρκία με τις τηλεοπτικές της σειρές στα Βαλκάνια. Η Ελλάδα πρέπει να δημιουργήσει ένα δικό της Life style, ένα δικό της brand name, αναγνωρίσιμο και επικροτούμενο. Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να κινηθεί μία σειρα πολιτιστικών πρωτοβουλιών, από καλλιτεχνικά και εικαστικά δρώμενα, χρηματοδότηση κοινών ταινιών με παραγωγούς της περιοχής ή με αστέρες της περιοχής, υποτροφίες σε νεαρούς καλλιτέχνες, οργάνωση εκθέσεων έργων τους. Η Ελλάδα πρέπει να αναλάβει τον ρόλο του πολιτιστικού παιδαγωγού της περιοχής.

ζ) Ιδρυση πρότυπων σχολών και πανεπιστημίων στην περιοχή.

Η μόρφωση είναι βασικό εφαλτήριο για την κοινωνική και επαγγελματική άνοδο ενός ανθρώπου. Σε μία περιοχή όπου πόλεμοι, αναταραχές, και διαφθορά έχουν πλέξει έναν ιστό φτώχειας, η παροχή παιδείας αποτελεί παράγοντα απόδρασης από την φτώχεια. Παράλληλα η παιδεία δημιουργεί συνειδήσεις. Αυτές οι συνειδήσεις μένουν πάντα δεμένες με τον οργανισμό που τις διαμόρφωσε. Η ίδρυση σχολείων στην περιοχή, όπου πολλοί μαθητές και μαθήτριες θα έχουν την δυνατότητα να φοιτήσουν δωρεάν υπό την μορφή υποτροφίας, θα δώσει την ευκαιρία στην Ελλάδα να δημιουργήσει τους πρώτους πυρήνες μιας ευνοικά διακείμενης προς τα ελληνικά συμφέροντα ελίτ. Μέσω δε ελληνικών πανεπιστημίων που θα είχαν ιδρυθεί στην περιοχή, η ελίτ αυτή θα μπορούσε να διαμορφώνει ισχυρό τμήμα της κοινής γνώμης. Εκπαιδευτικά ταξίδια στην Ελλάδα θα έφερναν τους μαθητές και φοιτητές των ιδρυμάτων αυτών σε αμμεσότερη επαφή με την Ελλάδα και τα ενδιαφέροντά της. Επίσης η δημιουργία πολιτιστικών κέντρων στην περιοχή τύπου γερμανικού Goethe, Γαλλικής Ακαδημίας ή Αμερικανικής Ενωσης, είναι εκ των πραγμάτων πλέον επιβεβλημένη.

η) Προσέγγιση και κηδεμονία των Ορθοδόξων της περιοχής.

Η Ελλάδα είναι η χώρα-κηδεμόνας των Ορθοδόξων Πατριαρχείων της περιοχής, ενός όχι αμελητέου πληθυσμού της περιοχής, ο οποίος συχνά βρίσκεται αντιμέτωπος με επικίνδυνες κατστάσεις εξαιτίας του θρησκευτικού μένους που συχνά ξεσπάει ειδικά τον τελευταίο καιρό λόγω έξαρσης του ριζοσπαστικού ισλαμιστικού ρεύματος. Οι πληθυσμοί αυτοί χρειάζονται προστασίας όχι μόνον πνευματικής που τους παρέχει ο Ορθόδοξος Κλήρος της περιοχής, αλλά και πολιτικής. Η Ελλάδα πρέπει να κινηθεί σε αυτό το σημείο σε τέσσερεις άξονες.

1: Ειδική μέριμνα από τις εκεί εγκατεστημένες προξενικές και διπλωματικές αρχές της Ελλάδος, οι οποίες πρέπει να οργανώσουν ένα εγχώριο δίκτυο συνδρομής και παροχής νομικής κυρίως βοήθειας στους εκεί Ορθοδόξους.

2: Ανάληψη του ρόλου του επίσημου εκπροσώπου των Ορθοδόξων μειονοτήτων προς τις αρχές της ΕΕ. Διαβήματα για την προστασία και αρωγή τους, διανομή ευρωπαικών προγραμμάτων στους εκεί Ορθοδόξους, ανάληψη διπλωματικών πρωτοβουλιών, ενίοτε και ανάληψη πίεσης σε αρχές και παράγοντες που εμποδίζουν την ομαλή διαβίωση των εκεί Ορθοδόξων. Είναι αδιανόητο να μεριμνεί περισσότερο για τους Ορθοδόξους της Συρίας ο Ασσαντ από ότι η Ελλάδα, είναι αδιανόητο η Ελλάδα να απέχει από κάθε πρωτοβουλία στον Λίβανο, όταν ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού ζει και σκέφτεται ορθόδοξα, και η Ελλάδα να είναι ανύπαρκτη. Κάπου η Ελλάδα πρέπει να αναλάβει τις υποχρεώσεις της.

3: Προγράμματα ειδικής οικονομικής ενίσχυσης επιχειρήσεων και επιχειρηματικών πρωτοβουλιών Ορθοδόξων της περιοχής. Πρέπει να δημιουργηθούν οι προυποθέσεις ώστε να μείνουν αυτοί οι άνθρωποι στην χώρα τους, και να αποτελέσουν τον καλύτερο πρέσβη των ελληνικών συμφερόντων.

4: Ολο και περισσότεροι Ορθόδοξοι της περιοχής, ιδιαίτερα στην Συρία και στον Λίβανο, αισθάνονται εν δυνάμει Ελληνες. Εχουν αναπτύξει μία εθνική συνείδηση σε αρχικό στάδιο ακόμη, σύμφωνα με την οποία αυτοπροσδιορίζονται ως απόγονοι των Ελλήνων της βυζαντινής ανατολής, των Ρουμ. Από την Ελλάδα περιμένουν, αλλά η Ελλάδα ακόμη να ξυπνήσει. Η χώρα μας πρέπει να προωθήσει την ενίσχυση των ανθρώπων αυτών μέσω ίδρυσης ορθοδόξων σχολείων, νοσοκομείων, γηροκομείων, ορφανοτροφείων, λεσχών, και άλλων κοινωνικών ιδρυμάτων. Σε περιπτώσεις κατ επιλογήν θα έπρεπε να τους δώσει και την ελληνική ιθαγένεια, δημιουργώντας έτσι μοχλούς πιέσεων στην περιοχή. Αυτό φυσικά θα γίνοταν πάντα σε αγαστή συνεργασία με τις εγχώριες κυβερνήσεις και αρχές και ποτέ ενάντια.

θ) Ανάληψη πρωτοβουλιών και δραστηριοποίηση στην περιοχή.

Μην ρωτάς τι κάνουν οι άλλοι για σένα, δες τι κάνεις κι εσύ για τους άλλους. Η διπλωματική παρουσία της Ελλάδος στην περιοχή είναι ανύπαρκτη. Η Συρία φλέγεται, ο Λίβανος ετοιμάζεται να εκδώσει κηδειόχαρτο, η Τουρκία έχει αποικιοποιήσει την δυτική Λιβύη, το Ιράκ τελεί υπό ιρανική κηδεμονία, η Υεμένη έχει αυτοκαταργηθεί, το Ισραήλ βρίσκεται προ σημαντικών αποφάσεων ψάχνοντας πάνω σε ποιους μπορεί να στηριχθεί, και εμείς περιμένουμε τις εξελίξεις.

Η Ελλάδα διαθέτει διασυνδέσεις με το καθεστώς Ασσαντ, με το οποίο παραδοσιακά καλλιεργούσε φιλικές σχέσεις στο παρελθόν. Η Συρία ήταν από τις πιο φιλικές χώρες προς την Ελλάδα στην περιοχή. Ισως ήρθε ο καιρός να διευθετηθούν οι σχέσεις της χώρας με το Ισραήλ, και σε αυτό το σημείο θα δινόταν η ευκαιρία στην Ελλάδα να διαδραματίσει μεσολαβητικό ρόλο, αναβαθμίζοντας έτσι και την παρουσία της στην περιοχή. Είναι ανάγκη για μια εφ όλης της ύλης διαπραγμάτευση, χωρίς ταμπού και αναστολές. Τόσο η Συρία πρέπει να αντιληφθεί ότι το Ισραήλ έχει αναφαίρετο δικαίωμα στην ύπαρξή του και στην άμυνά του, όσο και το Ισραήλ ότι ο Ασσαντ δεν θα πέσει, και η Συρία μπορεί πάντοτε να δημιουργεί προβλήματα που κανείς δεν χρειάζεται. Στο ζήτημα αυτό θα αναφερθώ διεξοδικότερα σε επόμενο άρθρο μου.

Η Σαουδική Αραβία βρίσκεται στο μεταίχμιο μιας νέας εποχής στο εσωτερικό της. Το ίδιο και τα Εμιράτα. Και οι δύο, όπως και το Ισραήλ, αρχίζουν να αισθάνονται πιεστική την παρουσία της Τουρκίας, και κυρίως τις φιλοδοξίες της. Οι δύο αυτές χώρες διαθέτουν όμως κάτι που οι περισσότερες χώρες της περιοχής δεν διαθέτουν. Χρήμα. Η Ελλάδα οφείλει να προχωρήσει σε αμυντικές συμμαχίες με αυτές τις δύο χώρες σε ευρεία κλίμακα. Κοινές ασκήσεις, ανταλλαγή πληροφοριών, κοινά κλιμάκια στρατιωτικής συνεργασίας, αλλά και κάτι πολύ παραπάνω. Η Ελλάδα θα μπορούσε να νοικιάσει από αυτές τις δύο χώρες σειρά αεροσκαφών και πλοίων με την μορφή του leasing, ή να αγοράσουν οι χώρες αυτές οπλικά συστήματα και να μας τα ενοικιάσουν με ευνοική συμφωνία. Είναι και ο γρηγορότερος τρόπος να εξοπλιστεί το στράτευμα. Σε αντάλλαγμα, η Ελλάδα θα μπορούσε να τοποθετήσει μία ναυτική και μία αεροπορική βάση στα Εμιράτα, η χώρα αυτή πάσχει από έλλειψη ανδρών, ώστε να μπορεί η χώρα μας να αναβαθμίσει την θέση της και σε στρατιωτικό επίπεδο. Δημιουργείται έτσι μία κίνηση κύκλωσης για την Τουρκία. Τα αεροπλάνα που θα διαθέτει η ελληνική βάση θα μπορούσαν να είναι ενοικιαζόμενα ή και δανεικά. Το ίδιο και τα πλοία. Τμήμα των εξόδων για την συντήρηση των βάσεων θα πλήρωναν τα Εμιράτα ή η Σαουδική Αραβία. Θα ήταν για αυτές τις χώρες και τα πιο σίγουρα λεφτά που έχουν δώσει ως τώρα, μην ξεχνάμε πως οι Σαουδάραβες συντηρούν ουσιαστικά τον προυπολογισμό της Αιγύπτου και της Παλαιστινιακής Αρχής. Και για αυτό το θέμα θα αναφερθώ διεξοδικότερα σε επόμενο άρθρο μου.

Πιστεύω πως αυτές οι πρωτοβουλίες που ανέφερα είναι εφικτές να γίνουν από ελληνικής πλευράς, όπως επίσης και αναγκαίες. Ισως είναι η τελευταία μας ελπίδα να δημιουργήσουμε έναν αντιτουρκικό συνασπισμό, σε κάθε όμως περίπτωση, αυτές οι πρωτοβουλίες αναβαθμίζουν την χώρα μας σε νούμερο Ενα ευρωπαικό παράγοντα στην περιοχή. Οποιος δεν κυτάζει μακριά χάνεται στην λεπτομέρεια του κοντά. Η Ελλάδα πρέπει να αντιληφθεί ότι η Μέση Ανατολή είναι η πίσω αυλή μας, και παράλληλα ο δρόμος μας να ξαναγίνουμε υπολογίσιμη δύναμη.

, , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.