Η ερήμωση της Ελλάδος την Ρωμαϊκή εποχή

Γράφει ο Ηλίας Αναγνωστάκης

Η νότια Ελλάδα του 2ου αιώνα μΧ ήταν μια φτωχή, ημιερημη και βαθιά παρηκμασμενη χώρα. Σε αντίθεση με τις σχετικα δημογραφικά και οικονομικα ανθηρες Μακεδονία και Θρακη, ο Ελληνικός χώρος κάτω από τα Τέμπη ήταν σε πολυ ασχημη κατασταση.

Το παράξενο βέβαια, είναι ότι ο Ελληνικός χώρος διενυε την πιο μακρόχρονη περίοδο ειρήνης στη μακρόχρονη Ιστορία του. Πράγματι, δεν έγινε καμία συγκρουση, καμία μάχη, καμία εισβολή στην Ελλάδα από την εποχή του Ακτίου (31πΧ) μέχρι και την τρομερή εισβολή των Κοστοβωκων (170μΧ) δηλαδή 201(!) χρόνια, που είναι ρεκόρ ειρήνης για την Ελληνική Ιστορία μέχρι σήμερα.

Είχαν γίνει τόσα όμως πριν, που ο Ελληνικός χώρος θα ήθελε αιώνες για να ανακάμψει. Ρωμαϊκές λεγεώνες δεν στάθμευαν, οπότε δεν έπεφτε καθόλου χρήμα από τις κινήσεις και τροφοδοσία ανδρών (Η κοντινότερη, V Macedonica ήταν στο…Βελιγράδι). η Ήπειρος ήταν σε πολύ άσχημη κατάσταση, αφού οι 150.000 Μολοσσοί που πήραν αιχμάλωτοι οι Ρωμαίοι το 168 πΧ και τους πούλησαν σαν δούλους ( παρότι αρκετοί πουλήθηκαν επιτόπου) δεν επέτρεψε καθόλου την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες του Οκταβιανού με την ίδρυση της Νικόπολης. Η Θεσσαλία μια μετριότητα, και το μόνο που την έσωζε ήταν το εύφορο των εδαφών, αν και η παραγωγή και κατοχή αλόγων είχε πέσει σε μηδαμινά επίπεδα, η Στερεά ήταν στην ανυπαρξία, με τον Παυσανία να κάνει να δει άνθρωπο για μέρες και να παρατηρεί πρόβατα να βόσκουν στο …ερειπωμένο θέατρο της Χαλκίδας.

Η Αθήνα φυτοζωουσε με τα ..εμβάσματα των εκάστοτε Ρωμαίων τουριστών, και τις γενναίες παροχές Αυτοκρατόρων στυλ Ανδριανού και Αντωνίνου του Ευσεβούς, και έτσι μνημεία εκπληκτικής εμβέλειας (Παρθένων, Ναός του Ολυμπίου Διος) συντηρούνταν κανονικά και ήταν σε θαυμάσια κατάσταση (Ο Παυσανίας είδε ασπίδες των Μαραθωνομαχων, λινοθωρακες, καθώς και Περσικά λάφυρα ακόμα κρεμασμένα στην Ποικίλη Στοά της Αγοράς) αλλά σε γενικές γραμμές η πόλη ήταν για λυπηση. Το Ηρώδειο είχε καταντήσει χωρος για μονομαχίες ζώων ( Venatio) ενώ το βράδυ μετατρεποταν σε καταγωγιο εκνομων.

Η κατάσταση δεν ήταν καλύτερη στη Πελοπόννησο, όπου ο ίδιος περιηγητής παρατήρησε μόνο στην Αρκαδία, ότι έλειπαν οι στέγες από 56 Ναούς, σε σύνολο 68(!), η Κόρινθος παρότι είχε επανιδρυθεί από τον Ιούλιο Καίσαρα δεν αναπτυσσόταν σαν εμπορικό κέντρο και ήταν σκιά της Αρχαίας, ενώ η Σπάρτη ζούσε το δικό της όνειρο στον Ευρώτα ( που είχε αρχίσει τις πλημμύρες) πούλαγε θέσεις σε… συσσίτια μέλανος ζωμού σε ξένους (Ιταλούς κατά βάσιν) επισκέπτες, και βουλιάζε και αυτή στην αφάνεια.

Φυσικά κατά τόπους, υπήρχαν πυκνοί Ελληνικοί πληθυσμοί, το ηθικό ήταν ακμαίο σχετικά, η ολιγανθρωπια όμως ήταν φανερή σε μεγάλα τμήματα της χώρας καθώς και η κούραση, μετά τις τραυματικές εμπειρίες των 2 προχριστιανικών αιώνων, όπου οι Μακεδονικοί πόλεμοι (212-148), οι λεονταρισμοι του Μιθριδάτη (89-61), και οι απανωτοί Ρωμαϊκοί εμφύλιοι (48-46, 42-41, 38-31) είχαν κάνει την Ελλαδα σκια του ενδοξου παρελθοντος της.

, , , , , ,

1 thought on “Η ερήμωση της Ελλάδος την Ρωμαϊκή εποχή

  1. Ερώτηση:Πώς συμβιβάζεται η έλλειψη πληθυσμού στην Πελοπόννησο,με την ύπαρξη του μεγάλου λιμανιού της Κορίνθου με πληθυσμό 200000 κατοίκων ήδη από την εποχή του αποστόλου Παύλου(μέσα 1ου αιώνα);Αν η Κόρινθος είχε ακόμα τόσους κατοίκους,πόσους είχε η Αθήνα;Ή ακόμα και η Θεσσαλονίκη;Γιατί γιά τη Βόρεια Ελλάδα δεν αναφέρεται τίποτε.
    Δε διαφωνώ με το άρθρο που μου προξένησε ιδιαίτερη εντύπωση,γιατί κι εγώ ασχολούμαι με την ιστορική δημογραφία,αλλά θα περίμενα περισσότερη δικαιολόγηση γιά μερικές απόψεις.Μόνο τα ελληνικά σωζόμενα κείμενα δεν μπορούν να δώσουν αληθινή εικόνα του πληθυσμού.Θα πρέπει ο ερευνητής να ανατρέξει και σε λατινικά κείμενα γραμμένα την ίδια εποχή γιά το ίδιο θέμα.
    Τολμώ δε να πώ,ότι ποτέ η χώρα από τα αρχαία χρόνια της ιστορίας της,δεν ήταν δημογραφικά ακμαία.Ότι όπως και σήμερα,ήταν ακραία συντηρητική και έδιωχνε τα παιδιά της στο εξωτερικό,από την εποχή του πρώτου αποικισμού του 7ου-6ου π.Χ αιώνα μέχρι και σήμερα.Κατά περιόδους, αυτή η εικόνα επιβαρυνόταν τόσο από τους εμφύλιους,όσο κι από τους εξωτερικούς πολέμους.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.