Η ζωή και η θυσία του Πιμ Φορτούυν

του Χρίστου Δαγρέ,

Ο Πιμ Φορτούυν (Pim Fortuyn) ήταν Ολλανδός κοινωνιολόγος και πολιτικός, καθηγητής πανεπιστημίου μαρξιστικών καταβολών, ομοφυλόφιλος ακτιβιστής και στο δημόσιο λόγο του υπερασπίζονταν τo δικαίωμα στην ηδονοθηρία και την ελευθεριότητα. Μέχρι το 1997 δεν υπήρχε έστω κι η παραμικρή υπόνοια ότι ο Φόρτουυν είχε “συντηρητικές” απόψεις (πόσω μάλλον “ακροδεξιές”). Τότε δημοσιεύτηκε το βιβλίο του “Ενάντια στην Ισλαμοποίηση της κουλτούρας μας” οπότε με “μαγικό” τρόπο μεταμορφώθηκε σε “ακροδεξιό” σύμφωνα με τις γραφίδες σημαντικού μέρους των συστημικών ΜΜΕ, μεταξύ τους και πολλών ελληνικών (1).

Πιμ Φορτούυν

Ο Φόρτουυν γεννήθηκε τον Φεβρουάριο του 1948 στο Driehuis, μία κωμόπολη κοντά στο Χάαρλεμ της Β. Ολλανδίας. Το πλήρες όνομα του ήταν Wilhelmus Simon Petrus Fortuijn και ήταν το τρίτο παιδί μιας μικροαστικής καθολικής οικογένειας. Ο πατέρας του ήταν πωλητής και η μητέρα ασχολούνταν με τα οικιακά. Αποφοίτησε από την σχολή κοινωνιολογίας του δημόσιου Πανεπεπιστημίου Vrije (VU) του Άμστερνταμ και ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στο Πανεπιστήμιο του Χρόνινγκεν, επίσης στην κοινωνιολογία. Κατόπιν εργάστηκε ως καθηγητής σε διάφορα πανεπιστήμια, ως αρθρογράφος και ως ομιλητής σε εκδηλώσεις, καθώς είχε καταξιωθεί στον ακαδημαϊκό χώρο. Πολιτικά προέρχονταν από το χώρο της μαρξιστικής θεωρίας και είχε αναμιχθεί με διάφορες κομμουνιστικές και σοσιαλδημοκρατικές πολιτικές ομάδες, ενώ υπήρξε και μέλος του ολλανδικού Εργατικού Κόμματος.

To σημείο καμπής που τον “ακροδεξιοποίησε” στα μάτια των ελίτ (και των δημοσιολογούντων οργάνων τους) ήταν το βιβλίο του “Ενάντια στην Ισλαμοποίηση της κουλτούρας μας” (De Islamisering van onze cultuur: Nederlandse Identietieit als Fundament), το οποίο επίσης σηματοδότησε την πιο ενεργή συμμετοχή του στα πολιτικά πράγματα της χώρας του. Το βιβλίο ασχολούνταν με τα σημεία τριβής της ιδεολογίας του Ισλάμ με την ολλανδική κουλτούρα σε ζητήματα που θεωρούσε θεμελιώδη. Είναι σημαντικό να ειπωθεί ότι η κριτική που ασκούσε για τα σημεία τριβής γίνονταν (και παρέμεινε μέχρι τέλους) από αριστερή και φιλελεύθερη σκοπιά!

Κεντρικό σημείο της κριτικής του ήταν ότι το Ισλάμ εκφράζει μια “καθυστερημένη” (achterlijk) κουλτούρα στην οποία ο “δημόσιος χώρος” δεν έχει διαχωριστεί από τον “θρησκευτικό” αλλά ελέγχεται και ρυθμίζεται από τον δεύτερο. Οι συνέπειες είναι τεράστιες για χώρες όπως η Ολλανδία όπου η ελευθεριότητα θεωρείται κοινωνική κατάκτηση σε όλα τα επίπεδα, από την ελευθερία λόγου και την ελευθερία του τύπου, μέχρι τη θέση της γυναίκας και των ομοφυλόφιλων στην κοινωνία. Ειδικά οι δύο τελευταίοι τομείς είναι αυτοί όπου η κοινωνική διάσταση του παραδοσιακού Ισλάμ (χωρίς να φαίνεται στο ορατό μέλλον πιθανότητα για κάποια σοβαρή μεταρρυθμιστική εξέλιξη του) έρχεται σε άμεση, πασιφανή και, εν πολλοίς, ανθρωποκτόνο σύγκρουση με την ολλανδική κουλτούρα. Η άποψη του Φορτούυν ήταν ότι δεν έπρεπε να υπάρχει καμία ανοχή σε συμπεριφορές, απόψεις και ήθη που συγκρούονται με τα ολλανδικά δεδομένα. Οι γυναίκες και οι κοπέλες που προέρχονταν από μουσουλμανικές οικογένειες δεν πρέπει να έχουν περιορισμένα δικαιώματα σε σύγκριση με τις ολλανδέζες συνομήλικες τους και συμπεριφορές που τις υποβιβάζουν, τις περιορίζουν ή, ακόμη χειρότερα, τις βλάπτουν δεν πρέπει να γίνονται ανεκτές. Με το τελευταίο ο Φορτούυν στρέφονταν εναντίον των κλειτοριδεκτομών (2) και των δολοφονιών για λόγους “τιμής” αλλά και όποιων άλλων ισλαμικών πρακτικών και ηθών στρέφονταν εναντίον της ανθρώπινης ζωής και ακεραιότητας (3). Παρόμοια κριτική ασκούσε επίσης και για τη θέση των ομοφυλόφιλων στην ισλαμική κοινωνία και τις διώξεις που υφίστανται, θέση την οποία προσέγγιζε από τη σκοπιά του ακτιβιστή για τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων.

Όπως επισημαίνει ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Douglas Murray η κριτική του Φορτούυν άγγιξε ένα θέμα “ταμπού” καθώς “η ολλανδική κοινωνία προσπαθούσε να προσποιηθεί ότι η δική της ανεκτικότητα μπορούσε να συνυπάρξει με τη μισαλλοδοξία που επιδεικνύει ένα ταχύτατα πολλαπλασιαζόμενο κομμάτι της” (4). Ο Φορτούυν πίστευε ότι αυτή η υποκρισία δεν μπορούσε να συνεχιστεί καθώς απειλούσε τον πυρήνα της ενότητας της κοινωνίας. Η “πολυπολιτισμικότητα” είχε αποτύχει με αποτέλεσμα τη δημιουργία μικρών, παράλληλων κοινωνίων όπου θεωρούνταν εύλογο (ή, έστω, ανεκτό) κάποια μέλη τους να έχουν περιορισμένα δικαιώματα σε σύγκριση με τα ισχύοντα για την ευρύτερη κοινωνία.

Όπως ήταν αναμενόμενο ένα τέτοιο βιβλίο από έναν διακεκριμένο και αμφιλεγόμενο ακαδημαϊκό τράβηξε αμέσως την προσοχή. Σ’αυτό συνετέλεσε και η εκρηκτική προσωπικότητα του Φορτούυν που δεν ήταν πρόθυμος να περιοριστεί σε παθητικό και αμυντικό ρόλο όταν εμφανιζόταν στα ΜΜΕ – πόσω μάλλον δε να “μετανοήσει για το σκάνδαλο” που προκάλεσε. Αντιθέτως, με τον αιχμηρό και προκλητικό του λόγο ωθούσε συχνά τους αντιπάλους του στα άκρα, αποδεικνύοντας αυτό ακριβώς που υποστήριζε στο βιβλίο του: την ύπαρξη σκληρών πυρήνων αδιαλλαξίας και φανατισμού που προηγουμένως περνούσαν απαρατήρητοι (ή “φυσιολογικοί”) στα ΜΜΕ, αλλά ήταν πολύ ορατοί στην ολλανδική κοινωνία. Από την άλλη πλευρά, η ποιότητα του αντίλογου δεν ξέφυγε από τα τετριμμένα: οι πολιτικοί αντίπαλοι τον αποκάλεσαν “ακροδεξιό”, “ρατσιστή”, “Χίτλερ”, οι πιο μετριοπαθείς τον συνέκριναν με τον Μουσολίνι, ενώ παράλληλα δεχόταν απειλές για τη ζωή του. Σε μία από τις τελευταίες του συνεντεύξεις είχε αναφερθεί στις απειλές αυτές, δείχνοντας όσους τον δαιμονοποίησαν ως έχοντες σημαντικό μέρος της ευθύνης για ότι του συμβεί.

Ο Φορτούυν τον Νοέμβριο του 2001 εξελέγη επικεφαλής του νεοσύστατου κόμματος “Βιώσιμη Ολλανδία” (Leefbaar Nederland – LN) για να αποχωρίσει όμως λίγο μετά με αφορμή κάποιες δηλώσεις του, για να ιδρύσει το δικό του κόμμα, τη “Λίστα του Πιμ Φορτούυν” (Lijst Pim Fortuyn) η οποία συμμετείχε στις εκλογές του Μαΐου του 2002, καταλαμβάνοντας τη δεύτερη θέση με 17% (1,6 εκατ. ψήφους) και 26 θέσεις στο κοινοβούλιο (από τις 150). Το LN επίσης, πήρε 150 χιλιάδες ψήφους (1.6%) και εξέλεξε 2 βουλευτές. Το εκλογικό σύστημα της Ολλανδίας βασίζεται στην απλή αναλογική, δίνοντας έτσι τη δυνατότητα σε νέους σχηματισμούς να σημειώνουν αξιοσημείωτες εκλογικές επιδόσεις όταν μεγάλα κομμάτια του εκλογικού σώματος δεν εκφράζονται από τα συστημικά κόμματα (5). Η εκλογική επιτυχία ήταν όμως πύρρειος καθώς ο Φορτούυν είχε ήδη δολοφονηθεί.

Η δολοφονία του συνέβη μία εβδομάδα πριν τις εκλογές καθώς ο Φορτούυν αποχώρουσε από το στούντιο ραδιοφωνικού σταθμού στο Χίλβερσουμ, όπου είχε δώσει συνέντευξη. Ο δολοφόνος, ο 33χρονος Φόλκερτ βαν ντερ Γκράαφ, τον περίμενε στο πάρκινγκ έξω από τον σταθμό και τον πυροβόλησε. Συνελήφθη από την αστυνομία, μετά από καταδίωξη σχεδόν αμέσως μετά τη δολοφονία. Ο βαν ντερ Γκράαφ ήταν ακροαριστερός, βιγκανιστής, μέλος της φιλοζωικής οργάνωσης Vereniging Milieu Offensief και φανατικός ακτιβιστής για τα δικαιώματα των ζώων. Στην απολογία του υποστήριξε ότι δολοφόνησε τον Φορτούυν επειδή αισθανόταν ότι “στοχοποιούσε” τους μουσουλμάνους. Καταδικάστηκε το 2003 σε 18 χρόνια φυλάκισης, εξέτισε τα δύο τρίτα της ποινής και απελευθερώθηκε το 2014 υπό όρους, επειδή έδειξε “καλή διαγωγή”, παρά το ότι συγκεντρώθηκαν δεκάδες υπογραφές για το αντίθετο. Υποχρεώθηκε να φοράει συσκευή εντοπισμού και του απαγορεύτηκε να κάνει δηλώσεις στους δημοσιογράφους, να έρχεται σε επαφή με συγγενείς του Φορτούυν και να επισκέπτεται συγκεκριμένες περιοχές. Μέχρι το 2018 οι περισσότεροι όροι της αποφυλάκισης είχαν ακυρωθεί μετά από εφέσεις.

Η δολοφονία του Φορτούυν ήταν ουσιαστικά η πρώτη για ζητήματα πολιτικών απόψεων στην Ολλανδία εδώ και αιώνες (εξαιρώντας τα χρόνια του Β’ Παγκ. Πολέμου) και, φυσικά, σόκαρε την κοινή γνώμη, αλλά δυστυχώς δεν ήταν η μόνη. Στις 2 Νοεμβρίου 2004 ο Ολλανδός σκηνοθέτης Τεό βαν Γκόνγκ, φίλος και συνεργάτης του Φορτούυν, δολοφονήθηκε στο σπίτι του από τον μαροκινό ισλαμιστή Mohammed Bouyeri εξαιτίας της κριτικής που ασκούσε στην ισλαμική ιδεολογία (6). Για τον ίδιο λόγο αναγκάστηκε να ζητήσει αστυνομική προστασία και να κρυφτεί η Σομαλή Ayaan Hirsi Ali καθώς δεχόταν απειλές για τη ζωή της από φανατικούς ισλαμιστές (7).

Η θυσία του Πιμ Φορτούυν και του Τεό βαν Γκόνγκ, η τρομοκρατική επίθεση και η σφαγή στα γραφεία του σατιρικού περιοδικού “Charlie Hebdo” στην Γαλλία, οι απειλές για τη ζωή της Hirsi Ali, του Σαλμάν Ρούσντι, των σκιτσογράφων και εκδοτών που δημοσίευσαν μη αποδεκτά σκίτσα από τους μουσουλμάνους, οι τραμπουκισμοί, οι προπηλακισμοί, οι ειρωνίες και οι μειωτικές συγκρίσεις που υφίστανται όσοι επιμένουν να μιλούν για την πραγματικότητα όπως έχει και όχι όπως θα ήθελαν να “ζωγραφίσουν” οι ελίτ, δείχνουν την επικίνδυνη καμπή που παίρνει το φαινόμενο του εξτρεμισμού στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τον Douglas Murray, υπάρχουν κάποιοι που ακόμη πιστεύουν ότι τα προβλήματα του εξτρεμισμού θα λυθούν με τρόπο μαγικό εάν εξαφανιστούν όσοι τα επισημαίνουν! Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει “ακόμη και όταν αυτοί που ασκούν κριτική δολοφονήθηκαν, αναγκάστηκαν να κρυφτούν ή εκδιώχθηκαν από την Ευρώπη, τα προβλήματα παρέμειναν εδώ” (8). 


(1) Αναφέρω ενδεικτικά μερικά δημοσιεύματα από “Ναυτεμπορική” (Ολλανδία: Δολοφονήθηκε ο ακροδεξιός ηγέτης Πιμ Φόρτουιν), “ΣΚΑΪ” (Ολλανδία: Ο δολοφόνος του ακροδεξιού πολιτικού Πιμ Φόρτουιν θα αποφυλακιστεί), “τα Νέα” (Δολοφόνησαν τον Φόρτουιν), τα οποία συλλέγησαν μετά από απλή αναγραφή του ονόματος του σε ιστοσελίδα αναζήτησης. Υπήρχαν δεκάδες ακόμη παρόμοια δημσιεύματα όπως θα διαπιστώσει όποιος επαναλάβει την αναζήτηση, όποια ιστοσελίδα κι αν χρησιμοποιήσει.

(2) Περισσότερα για τις κλειτοριδεκτομές (female genital mutilation – FGM) στην Κένυα στο βίντεο της ActionAid https://www.youtube.com/watch?v=n4eMhEq1ezQ, μία πρακτική που είναι παρούσα και στην Ευρώπη, σύμφωνα με την επίσημη παραδοχή της ΕΕ (https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/gender-equality/gender-based-violence/eliminating-female-genital-mutilation_en).

(3) Αίσθηση προκάλεσε το 2004 η δολοφονία δια λιθοβολισμού στη Μασσαλία της τυνησιακής καταγωγής Ghofrane Haddaoui από δύο μουσουλμάνους επειδή αρνήθηκε τις σεξουαλικές προτάσεις ενός από αυτούς.

(4) Από το βιβλίο του Douglas Murray “The strange death of Europe: Immigration, identity, Islam” (“Ο παράξενος θάνατος της Ευρώπης: Μετανάστευση, Ταυτότητα, Ισλάμ).

(5) Πρέπει να σημειωθεί ότι ο Φορτούυν είχε διατυπώσει σημαντικές θεσμικές προτάσεις με στόχο την έτι περαιτέρω αύξηση της δυνατότητας των πολιτών να παρεμβαίνουν στο πολιτικό σκηνικό, ειδικά όταν υπάρχει δυσαρμονία μεταξύ του Δήμου και των ελίτ. Οι προτάσεις του περιλάμβαναν την απευθείας εκλογή δημάρχων και του πρωθυπουργού από τους πολίτες αλλά και τη θεσμοθέτηση των λαϊκών δημοψηφισμάτων και, κυρίως, των νομοθετικών πρωτοβουλιών πολιτών με δεσμευτικό χαρακτήρα. Από αυτά, μόνο η απευθείας εκλογή των δημάρχων έγινε δεκτή από τα συστημικά κόμματα.

(6) H ταινία του “Submission” γυρίστηκε σε συνεργασία με την Hirsi Ali και αναφέρεται στη θέση της γυναίκας στο παραδοσιακό Ισλάμ (https://ok.ru/video/989726043)

(7) H υπόθεση της Hirsi Ali αξίζει να αναφερθεί εν συντομία γιατί αποκαλύπτει το χυδαίο κυνισμό και την υποκρισία των ευρωπαϊκών ελίτ. Η κριτική που ασκούσε στον πρωτογονισμό κάποιων φανατικών μουσουλμάνων αποκάλυψε με τον πλέον εμφατικό τρόπο τη βιαιότητα των “παράλληλων” κοινωνίων και την ασυμβατότητα τους με την υπόλοιπη κοινωνία. Από την άλλη πλευρά,  η ίδια με τη ζωή της ήταν το πλέον θετικό παράδειγμα ενσωμάτωσης και ένταξης παρά τις αντιξοότητες και τη βία (κλειτοριδεκτομή και προσπάθεια εξαναγκασμού σε γάμο) που υπέστη στη Σομαλία. Αυτό ακριβώς ήταν που την μετέτρεψε σε ζωντανό πρόβλημα καθώς αποδομούσε το εύπεπτο αφήγημα του “πολυπολιτισμού” και προκαλούσε έντονη αμηχανία στην κυβερνητική γραφειοκρατία. Τελικά, μετά από πολλούς μήνες υπό συνεχή αστυνομική προστασία, κατέφυγε στις ΗΠΑ. Τότε η ολλανδική κυβέρνηση βρήκε την “ιδανική” λύση: της αφαίρεσε, με πρόφαση κάποια κενά στην αίτηση ασύλου της τα οποία όμως κατόπιν καταρρίφθηκαν, την ολλανδική υπηκοότητα και ανακοίνωσε ότι σταματούσε να την προσφέρει προστασία στο εξωτερικό!  Η κατάσταση αυτή έκανε τον Σαλμάν Ρούσντι να σχολιάσει πικρά ότι η Hirsi Ali είναι η πρώτη πρόσφυγας που φεύγει διωκόμενη από την Ευρώπη, από την εποχή του Β’ Παγκ. Πολέμου!

(Sam Harris & Salman Rushdie: “Ayaan Hirsi Ali: abandoned to fanatics”. https://www.latimes.com/news/la-oe-harris9oct09-story.html )

(8) Douglas Murray, ο.π.

, , , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.