Η μάχη στα Λεύκτρα: Ο Πελοπίδας και ο Επαμεινώνδας ταπεινώνουν την Σπάρτη

Γράφει ο Μανώλης Χατζημανώλης

Το 371 π.Χ στα Λεύκτρα της Βοιωτίας έγινε κάτι που μέχρι τότε εθεωρείτο αδιανόητο. Οι Λακεδαιμόνιοι, οι άριστοι των αρίστων του αρχαίου ελληνικού κόσμου και αήττητοι ως τότε στις κατά παράταξη μάχες, νικήθηκαν από τους Θηβαίους των στρατηγών Επαμεινώνδα και Πελοπίδα, ανατρέποντας άρδην την έως τότε ισορροπία δυνάμεων στην Ελλάδα και στην ανατολική Μεσόγειο γενικότερα. Την επαύριο της μάχης, η Θήβα ήταν πλέον ελεύθερη να ενώσει όλη την Βοιωτία σε ένα Κοινό υπό τον έλεγχό της, ενώ ο θάνατος τoυ τυράννου Ιάσονα των θεσσαλικών Φερρών το επόμενο έτος επέτρεψε στους ηγέτες της πόλης του Κάδμου να εδραιώσουν την θηβαϊκή ηγεμονία στην κεντρική Ελλάδα.

Το 370 ήταν έτος εξελίξεων και στην Πελοπόννησο. Η δυσαρέσκεια για την αυταρχική σπαρτιατική ηγεμονία που υπέβοσκε την Αρκαδία εκδηλώθηκε με εκρηκτικό τρόπο μετά το λακεδαιμονικό στραπάτσο στην Βοιωτία. Οι Μαντινείς ένωσαν τους οικισμούς τους σε μία οχυρωμένη πόλη-κράτος και σε συνεργασία με τους γειτονικούς τους Τεγεάτες δραστηριοποιήθηκαν για την ένωση των πολιτικά διαιρεμένων Αρκάδων σε συνομοσπονδία κατά το βοιωτικό πρότυπο. Ο άξονας αυτός που άλλαζε τους συσχετισμούς στην Πελοπόννησο οδήγησε τους Σπαρτιάτες στην κήρυξη πολέμου κατά των δύο συμμάχων. Μην μπορώντας να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την σπαρτιατική εισβολή που ακολούθησε, οι συνασπισμένοι Αρκάδες ζήτησαν την βοήθεια των Θηβαίων.

Πράγματι, οι Θηβαίοι με στρατηγούς τον Πελοπίδα και τον Επαμεινώνδα, αφού στρατολόγησαν τους συμμάχους τους στην κεντρική Ελλάδα, εκστράτευσαν με τεράστια δύναμη στην Πελοπόννησο, όπου ενώθηκαν και με πολλούς δυσαρεστημένους πρώην συμμάχους της Σπάρτης. Όταν έφτασαν στην Αρκαδία κατά τον χειμώνα, οι Σπαρτιάτες είχαν ήδη αποσυρθεί στην Λακωνία, έχοντας λεηλατήσει την αρκαδική ύπαιθρο. Έχοντας πλέον στην διάθεσή τους 50.000-70.000 άνδρες, οι Βοιωτοί και οι σύμμαχοί τους ήταν κύριοι της κατάστασης και ο Επαμεινώνδας ενθάρρυνε τους Αρκάδες να σχηματίσουν την σχεδιαζόμενη συμπολιτεία τους και να χτίσουν μια νέα πρωτεύουσα, τη Μεγαλόπολη.

Η εκστρατευτική περίοδος όμως τελείωνε, και μαζί έληγε και η θητεία των Θηβαίων στρατηγών. Σύμφωνα με τα ήθη της εποχής, ο στρατός έπρεπε να διαλυθεί, οι σύμμαχοι να επιστρέψουν στις πατρίδες τους και οι οπλίτες-πολίτες να κρεμάσουν τα όπλα τους στην αποθήκη και να βγάλουν τα εργαλεία του γεωργού. Η ευκαιρία για την οριστική συντριβή της σπαρτιατικής ισχύος όμως ήταν μοναδική για να πάει χαμένη…

Με την υποστήριξη των ενωμένων Αρκάδων που είχαν δει τα χωράφια τους να λεηλατούνται από τους Σπαρτιάτες τον περασμένο χρόνο, ο Επαμεινώνδας έπεισε τους υπόλοιπους Βοιωτάρχες (πολιτικούς και στρατιωτικούς άρχοντες του Βοιωτικού Κοινού) να εισβάλουν στην ίδια τη Λακωνία, παρά την λήξη της θητείας τους και χωρίς έγκριση από τα θεσμικά όργανα της πόλης τους

Αφού κινήθηκαν νότια, διέσχισαν τον ποταμό Ευρώτα, το σύνορο της Σπάρτης, όπου ποτέ δεν είχε εμφανιστεί εχθρός. Οι Σπαρτιάτες, αποφεύγοντας την σύγκρουση με τόσο πολυάριθμο στρατό περιορίστηκαν σε αμυντική στάση, ενώ οι Θηβαίοι δεν προσπάθησαν να καταλάβουν την πόλη. Οι Θηβαίοι και οι σύμμαχοί τους κατέστρεψαν τη Λακωνία, φθάνοντας μέχρι το Γύθειο και απελευθέρωσαν κάποιες πόλεις από τη σπαρτιατική κατοχή. Ο Επαμεινώνδας επέστρεψε στην Αρκαδία, πριν να κινηθεί και πάλι νότια, αυτή τη φορά στη Μεσσηνία, μια περιοχή την οποία οι Σπαρτιάτες κατείχαν επί αιώνες. Ο Επαμεινώνδας απελευθέρωσε τους δουλοπάροικους της Μεσσηνίας και έκτισε την αρχαία πόλη της Μεσσήνης στο όρος Ιθώμη. Η απώλεια της Μεσσηνίας αποδείχθηκε καταστροφική για τους Σπαρτιάτες, δεδομένου ότι αποτελούσε το ένα τρίτο της επικράτειάς τους και ζούσαν εκεί οι μισοί δουλοπάροικοί τους.

Battle of Leuctra - Ancient History Encyclopedia

Η επιτυχία ήταν τεράστια. Η Σπάρτη δεν θα συνερχόταν ποτέ από αυτό το πλήγμα, ενώ τον ρόλο της ως ηγεμονική δύναμη στην χώρα θα αναλάμβανε πλέον η Θήβα. Όμως οι Θηβαίοι δεν δέχθηκαν τους στρατηγούς τους πίσω ως ήρωες.Οι πολιτικοί αντίπαλοι του Επαμεινώνδα τον κατηγόρησαν για την εκστρατεία που διεξήγε μετά την λήξη της θητείας του και τον έσυραν σε δίκη για παράβαση καθήκοντος

Σύμφωνα με τον Κορνήλιο Νέπω, όταν ο Επαμεινώνδας κλήθηκε να υπερασπιστεί τον εαυτό του, ζήτησε μόνο σε περίπτωση καταδίκης του σε θάνατο η επιγραφή για την ετυμηγορία να ήταν η εξής:

“Ο Επαμεινώνδας καταδικάστηκε σε θάνατο από τους Θηβαίους επειδή τους υποχρέωσε να ανατρέψουν στα Λεύκτρα τους Λακεδαιμόνιους, τους οποίους, πριν γίνει ο ίδιος στρατηγός, κανείς από τους Βοιωτούς δεν τόλμησε ν’ αντικρύσει στο πεδίο της μάχης… επειδή έσωσε τη Θήβα από την καταστροφή και εξασφάλισε την ελευθερία όλης της Ελλάδας”

Το δικαστήριο ξέσπασε σε γέλια, οι κατηγορίες κατέπεσαν και ο Επαμεινώνδας εξελέγη πάλι Βοιωτάρχης για τον επόμενο χρόνο..

Ελληνική και Παγκόσμια Στρατιωτική Ιστορία

, , , , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.