Η Προετοιμασία για τον Μεγάλο Ξεσηκωμό μέσα από τα ‘‘Απομνημονεύματα’’ του Φωτάκου – Β΄ μέρος:

Όσο προχωρούσαν οι ημέρες για την προετοιμασία του Μεγάλου Ξεσηκωμού με τόσο μεγαλύτερο πάθος οι υπόδουλοι Έλληνες υπηρετούσαν τον υψηλό αυτόν σκοπό. Πολύ συχνότερα τώρα ανέβαιναν στα βουνά για να εξασκηθούν στα όπλα και στο σημάδι, φορούσαν τα άρματα για να συνηθίσουν σ’ αυτά, έπλεκαν τσαρούχια, κατασκεύαζαν παλάσκες και τραγουδούσαν τα τραγούδια του Ρήγα. Επίσης, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Φωτάκου: «εδιάβαζαν τα γράμματα της Εταιρίας και τα άλλα τα οποία τους ήρχοντο από τους αδελφούς και τα έκρυβαν εις τους βράχους ή εις ταις σπηλιαίς· τα δε άρματα τα άλειφαν με μελούδι και τα εκρέμουν εις τα έλατα και εις άλλα δένδρα, διότι εις τα σπήτια τους τα έπαιρναν οι Τούρκοι· και όλο ένα προετοιμάζοντο και επερίμεναν την καλή ώρα της επαναστάσεως» (Απομνημονεύματα, σ. 11).

Αυτή η εικόνα δεν έχει ιδιότητα alt. Το όνομα του αρχείου είναι 202009130537001455.jpg

Οι Τούρκοι από την άλλη βλέποντας όλη αυτή την κινητικότητα και υποψιαζόμενοι ότι οι Έλληνες κάτι ετοιμάζουν, χωρίς όμως να έχουν απτές αποδείξεις, σοφίζονταν διάφορους τρόπους για να μπορέσουν να ξεσκεπάσουν το μεγάλο μυστικό των υπόδουλων. Έναν από αυτούς-αρκετά χαριτωμένο-μας διασώζει ο Φωτάκος (Απομνημονεύματα, σ. 11-12). Έχοντας οι Τούρκοι την υπόνοια ότι ο επίσκοπος Έλους Άνθιμος υποκινεί και καθοδηγεί τον κόσμο σε επανάσταση και ετοιμάζεται γι’ αυτόν τον λόγο να αναχωρήσει σε σύσκεψη στην Τριπολιτσά, έδωσαν εντολή σε έναν ομοεθνή τους που γνώριζε καλά την ελληνική γλώσσα, αλλά και τις θρησκευτικές συνήθειες των υποδούλων, να παρουσιαστεί στον Άνθιμο ζητώντας δήθεν να εξομολογηθεί, αλλά στην πραγματικότητα μήπως καταφέρει να του αποσπάσει πληροφορίες σχετικά με την προετοιμαζόμενη επανάσταση. Ο Άνθιμος όμως υποψιάστηκε πως επρόκειτο περί Τούρκου σταλμένου από τους Αγάδες που ήθελαν να μάθει τι ετοιμάζουν οι Έλληνες.

Αμέσως ο δραστήριος επίσκοπος Έλους ματαίωσε το ταξίδι του στην Τριπολιτσά και προσποιούμενος τον άρρωστο, δέχθηκε στην κάμαρά του τον Τούρκο. Ο Τούρκος ανυποψίαστος για το τι συμβαίνει εξήγησε στον Άνθιμο τον δήθεν λόγο της επίσκεψής του: «Δεσπότη μου, θέλω να εξομολογηθώ εις την Πανιερότητα σου ως χριστιανός ταις αμαρτίαις μου.» Ο Άνθιμος του ένευσε καταφατικά και ο Τούρκος με προσποιητή κατάνυξη και κλάμματα πολλά άρχισε να εξομολογείται. Τελειώνοντας όμως την «εξομολόγησή» του ρώτησε υποκριτικά τον Άνθιμο: «πότε θα έλθη, Δεσπότη μου, η αγία εκείνη ώρα να πάρωμε τα άρματα, διά να σκοτώσωμεν τους απίστους τυράννους μας και να ρουφήξω από το αίμα τους;» Ο Άνθιμος άρχισε τότε να σχηματίζει, καθώς μιλούσε, διάφορα σημεία της Φιλικής, αλλά ο Τούρκος δεν αντιλήφθηκε τίποτε, γεγονός που επιβεβαίωσε πλέον τις υποψίες του Ανθίμου ότι ο άνθρωπος που είχε μπροστά του ήταν απεσταλμένος των Τούρκων. Γι’ αυτό και του απάντησε κατάλληλα: «τέκνον τι λόγια είναι αυτά· μη πιστεύεις τα λόγια όπου λέγονται. Ο Θεός έβαλεν εις το κεφάλι μας τον Σουλτάνον διά το καλόν μας, αυτόν τον έβαλε να εξουσιάζει και να ήμεθα πιστοί ραγιάδες του και ευπειθείς, διότι αυτός φροντίζει διά εμάς, επειδή αλλοιώτικα μας κολάζει ο Θεός.» Ο Τούρκος πίστεψε στα λόγια του Ανθίμου και μετέφερε τον διάλογο στους Αγάδες. Καθησυχασμένοι πλέον και οι Αγάδες όχι μόνον δεν κινήθηκαν εναντίον του Ανθίμου, αλλά έδειξαν και ενδιαφέρον για την υγεία του, συνιστώντας του να μη μετακινηθεί στην Τριπολιτσά, για όσο διάστημα είναι άρρωστος.

Πλησιάζοντας όμως ο καιρός για την καθορισμένη έναρξη της Επανάστασης το μυστικό δεν ήταν εύκολο να κρατηθεί κρυφό. Οι Τούρκοι, όπως χαρακτηριστικά σημειώνει ο Φωτάκος «το εμυρίσθησαν και άρχισαν να λαμβάνουν τα μέτρα των. Έκαμναν κάθε ημέραν συμβούλια […]» (Απομνημονεύματα, σ. 13). Ο Χουρσίτ πασάς βέβαιος ότι οι Έλληνες κάτι ετοιμάζουν-με παρακίνηση και των υπολοίπων Αγάδων-προσκάλεσε, μέσα Φεβρουαρίου, στην Τριπολιτσά τους επιφανέστερους πρόκριτους και αρχιερείς της Πελοποννήσου με το πρόσχημα έκτακτης σύσκεψης. Στην απόφαση του Χουρσίτ βάρυνε το γεγονός της άφιξης πολλών Φιλικών στην Πελοπόννησο τους οποίους οι τουρκικές αρχές υποπτεύονταν και παλαιότερα για ανατρεπτική δράση, όπως ο Παπαφλέσσας, ο Κολοκοτρώνης, ο Νικηταράς και ο Αναγνωσταράς. Επίσης ο Άγγλος πρόξενος στην Πάτρα Philip James Green, γνωστός μισέλληνας, είχε συμβουλεύσει τους Τούρκους να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα γιατί επέκειτο, συμφωνα με πληροφορίες που είχε, επαναστατικό κίνημα από πλευράς Ελλήνων. Δεν έλειψαν, δυστυχώς, και κάποιοι λιγοστοί Έλληνες οι οποίοι πρόδωσαν τον προετοιμαζόμενο Αγώνα. Αξίζει να αναφερθούμε στην προδοσία ενός από αυτούς. Του Σωτηράκη Κουγιά, κοτζάμπαση της Τριπολιτσάς. Ο Κουγιάς πληροφόρησε τους Τούρκους για την απόπειρα μύησής του στη Φιλική Εταιρεία από τον Παναγιώτη Ζαφειρόπουλο και τους οδήγησε σε ένα σπίτι, στο οποίο κατά πληροφορίες του γινόταν σύσκεψη Φιλικών. Κάποιοι όμως πρόλαβαν να τους ειδοποιήσουν, και οι συσκεπτόμενοι Φιλικοί κατόρθωσαν να διασκεδάσουν τις υποψίες των Τούρκων, ξαναβαπτίζοντας το παιδί του οικοδεσπότη.

Με την πρόσκληση προς τους αρχιερείς και τους προεστούς οι Τούρκοι δεν είχαν άλλο σκοπό παρά μόνο να τους κρατήσουν ως ομήρους και εγγυητές της ησυχίας των κατοίκων της περιοχής τους. Ο Χουρσίτ, γράφει ο Φωτάκος, νόμιζε πως «αν πιάση και φέρη τους προκρίτους και τους αρχιερείς εις την Τριπολιτσάν, ο ραγιάς δεν θα τολμήση να κάμη κανένα κίνημα» (Απομνημονεύματα, σ. 13-14). Οι κεφαλές όμως των Ελλήνων είχαν ήδη πάρει την απόφασή τους. Παρουσιάστηκαν στην Τριπολιτσά, γνωρίζοντας ότι ίσως δεν θα έφευγαν ποτέ ζωντανοί από εκεί, έτοιμοι όμως να θυσιαστούν για τον Αγώνα της Ελευθερίας. Η άφιξη ειδικά των Δεληγιάννη και του γιού του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, Αναστάσιου καθησύχασε πραγματικά τους Τούρκους και τους έκανε να πιστέψουν πως είχαν μάλλον παραπλανηθεί από σκόπιμες διαδόσεις του Αλή πασά.

Υπήρχαν όμως και αυτοί που δεν πήγαν. Επρόκειτο για τους προκρίτους και αρχιερείς που συμμετείχαν στη σύσκεψη της Φιλικής στη Βοστίτσα και οι οποίοι έπρεπε να καθυστερήσουν-με διάφορες προφάσεις-όσο περισσότερο μπορούσαν την άφιξή τους στην Τριπολιτσά πρεοτοιμαζόμενοι καλύτερα. Αυτοί συγκεντρώθηκαν στα Καλάβρυτα για να σκεφθούν τις προφάσεις που θα πρόβαλλαν και για να κερδίσουν χρόνο διαβεβαίωσαν τον διοικητή των Καλαβρύτων Αρναούτογλου ότι συγκεντρώθηκαν εκεί για να μεταβούν όλοι μαζί στη συνέχεια στην Τριπολιτσά. Όμως και εκεί καθυστερούσαν περιμένοντας την άναρρωση του Παλαιών Πατρών Γερμανού, ο οποίος προφασιζόταν τον άρρωστο.

Το όλο κλίμα προμήνυε πλέον την Επανάσταση. Ήδη βρισκόμασταν στα μέσα Μαρτίου. Ήταν θέμα χρόνου για να ξεσπάσει. Και όπως σημειώνει ο Φωτάκος (Απομνημονεύματα, σ. 14): «Κατά τα μέσα Μαρτίου το πράγμα επροχώρησε πολύ, όλοι οι Πελοποννήσιοι το εγνώριζαν, άφησαν όλαις ταις άλλαις δουλειαίς των και εις τα πράγματα του πολέμου μόνον ενασχολούντο. Παντού έβλεπες κίνησιν και συνάμα φόβον και χαράν διά το άρχισμα της επαναστάσεως. Τα πάντα όσα ημπορούσαν τα ετοίμασαν και δεν εχρειάζετο παρά να δοθή το σημείον της ενάρξεως του αγώνος.»

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Έφη Αλλαμανή, Γεγονότα, ενέργειες και αποφάσεις κατά τους τελευταίους μήνες πριν την Επανάσταση, στο: Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. 12ος, σ. 80-81.

Ελένη Ανδριάκαινα, Το «νόημα του ’21» στα Απομνημονεύματα του Φωτάκου, αδημ. διδακτορική διατριβή, Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Αθήνα 1999.

Φωτάκου πρώτου υπασπιστού του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη Απομνημονεύματα περί της Ελληνικής Επαναστάσεως, Αθήνησι 1858.

larissanet.gr

, , , , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.