Η πρόσληψη ενός σημαντικού επιστήμονα ως αλάθητου «προφήτη» και κατόχου της απόλυτης σοφίας

Του Μιχάλη Ρέττου*

Βλέπουμε, συνεχώς, να αναδημοσιεύονται σε διάφορα sites και blogs φράσεις από το τελευταίο -μετά θάνατον δημοσιευμένο- βιβλίο του Χόκινγκ (οι οποίες δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αν και κατά πόσο έχουν παρερμηνευθεί απομονωμένες) του τύπου: «Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα ύπαρξης του Θεού, γιατί απλούστατα δεν χρειάζεται». Με αφορμή αυτή την απόφανση στο όνομα της …επιστήμης που φαίνεται να αποδέχεται, λιγότερο ή περισσότερο ενθουσιωδώς, ένα μέρος των συγχρόνων αναγνωστών, είναι διακριτή μία σύγχυση (η οποία χαρακτηρίζει γενικά πολλούς ανθρώπους, ιδιαίτερα των θετικών επιστημών) ανάμεσα στον τρόπο της φυσικής (σύμφωνα με φυσικούς νόμους) δημιουργίας του κόσμου και στην αιτία της δημιουργίας του.

Πράγματι, δεν χρειάζεται να υπάρχει θεός, στο πλαίσιο της διερεύνησης του τρόπου δημιουργίας του κόσμου από τη φυσική επιστήμη. Η ύπαρξη ή μη του θεού (δηλαδή της ενδεχόμενης αιτίας της ύπαρξης),όμως, δεν μπορεί να εξεταστεί και να εξαντληθεί στο πλαίσιο της έρευνας του τρόπου δημιουργίας : Ο τρόπος δημιουργίας εξηγείται στα πλαίσια της (κβαντικής) Φυσικής. Η ενδεχόμενη αιτία όμως (δηλαδή ο θεός), στο πλαίσιο της μετα-φυσικής, δηλαδή στο πλαίσιο αναζήτησης Λόγου (αιτίας και σκοπού) πίσω από τον φυσικό τρόπο της δημιουργίας, όπου δεν χωρούν επιστημονικά πειράματα και θετικιστικοί δογματισμοί. Το ότι κάποιοι πιστεύουν σε μία αναίτια (δηλαδή χωρίς θεό) ύπαρξη είναι σεβαστό, όμως και αυτό δεν είναι κάτι άλλο πέρα από μία πίστη (ή καλύτερα πεποίθηση) και όχι κάτι «επιστημονικά» αποδείξιμο.

Με βάση τα παραπάνω, γίνεται αντιληπτός ο τρόπος με τον οποίο η υπέρμετρη πολεμική -που διεξάγεται στο όνομα των εμπειρικών επιστημών- στον απριορισμό του θρησκευτικού/θεολογικού «Λόγου» μπορεί να οδηγήσει σε «πνευματιστική αίρεση». Επίσης, έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, το πως -στα μάτια ενός μέρους της κοινωνίας- ένας σημαντικός επιστήμονας, όπως ο Στίβεν Χόκινγκ, έχει αναλάβει τον ρόλο ενός αλάθητου «προφήτη», κατακτώντας ή/και ξεπερνώντας την προνεωτερική βαθμίδα της «Σοφίας», η οποία αφορούσε όλους τους τομείς του ανθρωπίνου στοχασμού και της ανθρώπινης δράσης.

Καλό θα ήταν, λοιπόν, να γίνουν κατανοητά τα επιστημολογικά όρια στα οποία μπορούν να εξάγονται οι επιμέρους αποφάνσεις. Ένας σημαντικός επιστήμονας δεν είναι πηγή στοχαστικής αυθεντίας για οποιαδήποτε κρίση του που δεν άπτεται του επιστημονικού πεδίου έρευνάς του. Η φυσική επιστήμη, ή καλύτερα κάποιοι στο όνομα της φυσικής επιστήμης, δεν είναι αρμόδιοι να δογματίζουν για τα πάντα.

 

*Ο Μιχάλης Ρέττος είναι απόφοιτος του τμήματος Κλασικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ και μεταπτυχιακός φοιτητής της «Νεότερης και σύγχρονης ελληνικής ιστορίας» στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ.

, , , , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.