Θάνατος από τη θάλασσα: Τα Ιταλικά μίνι υποβρύχια και οι απίστευτες αποστολές τους

Γράφει ο Μανώλης Χατζημανώλης

Μέχρι το 1935 είχε γίνει αντιληπτό στους επιτελείς της Regia Marina (το Ιταλικό Βασιλικό Ναυτικό) ότι η θέση τους στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου ήταν εν γένει δυσχερής. Το ισχυρό Βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό (Royal Navy- RN) διέθετε βάσεις σε κομβικές θέσεις στο Γιβραλτάρ, τη Μάλτα και την Αλεξάνδρεια, ενώ και οι Γάλλοι διατηρούσαν στόλο στη ναυτική βάση της Τουλόν. Οι Ιταλοί υπολείπονταν σαφώς σε θωρηκτά, ενώ δεν διέθεταν αεροπλανοφόρα. Η Regia Marina αδυνατούσε να κυριαρχήσει υπό αυτές τις συνθήκες στην “Mare Nostrum”, τον διακηρυγμένο από το φασιστικό καθεστώς του Μπενίτο Μουσολίνι ιταλικό «ζωτικό χώρο», ενώ η θέση της κατέστη ακόμα δυσκολότερη στα τέλη του 1940, όταν τη νύχτα της 11ης-12ης Νοεμβρίου το Royal Navy εξαπέλυσε την πρώτη μεγάλης κλίμακας αεροναυτική επίθεση στην Ιστορία κατά της ναυτικής βάσης του Τάραντα τορπιλίζοντας και καταστρέφοντας τις μισές κύριες ναυτικές μονάδες των Ιταλών. Ήταν σαφές πλέον πως αν οι Ιταλοί ήθελαν να αντισταθμίσουν την Συμμαχική υπεροχή, θα έπρεπε να καταφύγουν σε ασύμμετρες λύσεις.

Τη νύχτα της 19ης Δεκεμβρίου 1941, Ιταλοί δύτες που μυστηριωδώς είχαν εισχωρήσει αθέατοι στο λιμάνι της Αλεξάνδρειας συνελήφθησαν από τους Βρετανούς. Τα χαράματα της επόμενης η βρετανική βάση σείστηκε από απανωτές εκρήξεις με δύο θωρηκτά, το HMS Valiant και το HMS Queen Elizabeth, ένα αντιτορπιλικό και ένα δεξαμενόπλοιο να αχρηστεύονται. Η απρόσμενη αυτή ιταλική επιτυχία συγκλόνισε τους Βρετανούς, ενώ με δεδομένη και την γαλλική συντριβή από τις γερμανικές μεραρχίες Panzer το προηγούμενο έτος, η αδιαμφισβήτητη ως τότε Συμμαχική υπεροπλία έναντι των Ιταλών στην Μεσόγειο είχε δεχθεί καίριο πλήγμα.

Οι παράτολμοι δύτες (nuotatori) που έφεραν σε πέρας την επικίνδυνη αποστολή ήταν άνδρες του 10ου Ελαφρού Στολίσκου (Decima Flottiglia MAS), μιας νεοσύστατης δύναμης που ειδικευόταν στις αιφνιδιαστικές επιθέσεις επιφανείας με φορτωμένα με εκρηκτικά ταχύπλοα σκάφη και σε υποβρύχιες επιθέσεις που λάμβαναν χώρα από τα ειδικά διαμορφωμένα υποβρύχια “Gondar” και “Scire”. Στις τελευταίες ειδικά, μεγάλο ρόλο θα έπαιζαν οι λεγόμενες “επανδρωμένες τορπίλλες”. Αυτές, ένα είδος μικρο-υποβρυχίων ουσιαστικά, ήταν έμπνευση του πλωτάρχη Τεσέο Τεσέι και οι τεχνίτες της ιταλικής ναυτικής βάσης της Λα Σπέτσια πειραματίζονταν μαζί τους από το 1935. Με μήκος γύρω στα έξι μέτρα και πλήρωμα δύο ατόμων που έφεραν στολές αυτοδυτών, οι “γουρούνες” (maiali), όπως έμειναν γνωστές λόγω της δυσκολίας πλοήγησής τους, κινούνταν από έναν ηλεκτροκινητήρα τροφοδοτούμενο από συστοιχίες μπαταριών με αυτονομία περίπου έξι ωρών και ανέπτυσσαν μέγιστη ταχύτητα τριών κόμβων. Ο έλεγχος γινόταν από τον χειριστή της πρώτης θέσης με πηδάλια ύψους-βάθους και διεύθυνσης που βρίσκονταν πίσω από την έλικα. Υπήρχαν επίσης συσκευές έρματος για την ανάδυση-κατάδυση, οι οποίες ρυθμίζονταν από τον δεύτερο δύτη του πληρώματος με ηλεκτρικές αντλίες, χειροκίνητες βαλβίδες και πεπιεσμένο αέρα. Εξορμώντας από τα υποβρύχια (η επιδρομή στην Αλεξάνδρεια έλαβε χώρα από το υποβρύχιο “Scire” που ξεκίνησε από την Λέρο υπό τον φημισμένο πλωτάρχη πρίγκηπα Τζούνιο Βαλέριο Μποργκέζε) και φθάνοντας αθόρυβα κάτω από το πλοίο-στόχο, το πλήρωμα αποσπούσε τον εμπρόσθιο κώνο της τορπίλλης, που έφερε εκρηκτική γόμωση 300 kg, και τον κρεμούσε με ειδικούς αναρτήρες στα ύφαλα του πλοίου. Κατόπιν επιβαίνοντας στην “γουρούνα” απομακρύνονταν. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1943, οπότε η Ιταλία συνθηκολόγησε, οι Ιταλοί τεχνικοί είχαν κατασκευάσει τουλάχιστον 50 επανδρωμένες τορπίλλες με τα μοντέλα και τις τακτικές να τροποποιούνται και να βελτιώνονται συνεχώς.

Η εικόνα ίσως περιέχει: ένα ή περισσότερα άτομα και κείμενο

Το Γιβραλτάρ, θέση βρετανικής βάσης και σημαντικότατος κόμβος για την ροή των Συμμαχικών εφοδιοπομπών προς τις μαχόμενες δυνάμεις στην βόρεια Αφρική, έγινε εξαρχής κύριος στόχος του 10ου Ελαφρού Στολίσκου. Mετά από κάποιες αρχικές αποτυχίες, μετά τις οποίες οι nuotatori προχώρησαν σε αναπροσαρμογές του εξοπλισμού και των τακτικών τους, ήρθε η πρώτη μεγάλη τους επιτυχία τον Σεπτέμβριο του 1941, όταν τρία πληρώματα επανδρωμένων τορπιλλών υπό τους υποπλοιάρχους Βέσκο, Βισιντίνι και Καταλάνο έχοντας ως ορμητήριο το “Scire” κατάφεραν να εισχωρήσουν στον ναύσταθμο. Τα Συμμαχικά τάνκερ “Fiona Shell” και “Denbydale” ναρκοθετήθηκαν και βυθίστηκαν, ενώ το εξοπλισμένο μεταγωγικό 10.893 t “Durham” αχρηστεύθηκε και ρυμουλκήθηκε σε ναυπηγείο της Βρετανίας για επισκευές. Νέα “καταδρομή” των Ιταλών βατραχανθρώπων που ακολούθησε την νύχτα της 13ης-14ης Ιουλίου 1942 (επιχείρηση G.S.1), από τις ισπανικές ακτές αυτή την φορά, κόστισε στους Συμμάχους την καταστροφή τεσσάρων φορτηγίδων συνολικού εκτοπίσματος 9.546 t, ενώ η ευρηματικότητα των ανδρών της Decima Flottiglia χτύπησε πραγματικά “κόκκινο”, όταν είχαν την έμπνευση να μετασκευάσουν κρυφά (ή ίσως και με την ανοχή των ισπανικών αρχών) το κατασχεθέν ιταλικό δεξαμενόπλοιο “Olterra”, που “αναπαυόταν” από τις αρχές του πολέμου στο λιμάνι της Αλγεθίρας πολύ κοντά στον βρετανικό ναύσταθμο του Γιβραλτάρ, σε πλωτή εξέδρα συναρμολόγησης και εκτόξευσης των επανδρωμένων τορπιλλών τους! Αν και μια πρώτη επιδρομή από το “Olterra” τον Δεκέμβριο του 1942 με στόχο τα αεροπλανοφόρα “Furius” και “Formidable” και τo θωρηκτό “Nelson” κατέληξε σε καταστροφή με 3 από τους 6 βατραχανθρώπους να καταλήγουν νεκροί από τις νάρκες και τα πυρά των φρουρών του ναυστάθμου, στις δύο επιχειρήσεις που ακολουθησαν στις 6 Μαϊου και στις 10 Αυγούστου 1943 τα πληρώματα των maiali υπό την ηγεσία του υποπλοίαρχου Ερνέστο Νοτάρι θα βύθιζαν ακόμα έξι Συμμαχικά πλοία συνολικού εκτοπίσματος 42.000 t!

Tο μυστικό του “Olterra” θα διαφυλασσόταν μέχρι και την ιταλική συνθηκολόγηση τον Σεπτέμβριο του 1943, όταν κάποιος από το πλήρωμά του ενημέρωσε τον Ισπανό διοικητή της περιοχής για το τι συνέβαινε πραγματικά στο πλοίο. Οι Σύμμαχοι διοικητές δεν μπόρεσαν παρά να θαυμάσουν την εμπνευσμένη χρησιμοποίηση αυτού του Δούρειου Ίππου της σύγχρονης εποχής, το τέλος του όμως θα ήταν μάλλον άδοξο. Το δεξαμενόπλοιο “Olterra”, αφού επέστρεψε στα εμπορικά του “καθήκοντα” μέχρι το 1961, διαλύθηκε τελικά στη Σαβόνα της Ιταλίας για παλιοσίδερα…

Η δράση όμως των “ανθρώπινων τορπιλλών” δεν έληξε το 1943, καθώς οι Βρετανοί χρησιμοποίησαν τα ιταλικά πρότυπα για να συστήσουν την δική τους δύναμη υποβρυχίων καταστροφών. Τον Σεπτέμβριο το ίδιου έτους βρετανικά μικρο-υποβρύχια τύπου X-craft “λάβωσαν” το γερμανικό θωρηκτό “Tirpitz”, βγάζοντάς το εκτός μάχης μέχρι τον Μάιο του ’44, ενώ μικτή ιταλο-βρετανική επιχείρηση στις 21 Ιουνίου του ίδιου έτους κατά της κατεχόμενης από δυνάμεις πιστές στον Μουσολίνι Λα Σπέτσια είχε ως αποτέλεσμα την βύθιση του καταδρομικού Bolzano. Η χρήση διαφόρων τύπων επανδρωμένων τορπιλλών θα συνεχιζόταν από αρκετές χώρες μέχρι και κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Η εξέλιξη της τεχνολογίας με τα σύγχρονα μέσα υποβρυχιακού πολέμου τις κατέστησε τελικά παρωχημένες, αφού όμως άφησαν πρώτα το στίγμα τους στις σελίδες της παγκόσμιας ναυτικής στρατιωτικής ιστορίας…

, , , , , , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.