Κωνσταντινούπολη: Ο Φάρος και το κέντρο της Μεσαιωνικής Ευρώπης

Η Βυζαντινή αυτοκρατορία η σωστότερα Ρωμανία ήταν το ανατολικό τμήμα της άλλοτε κραταιάς Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που έφτανε από τον Ατλαντικό ωκεανό μέχρι τα οροπέδια του Ιράν και από την μακρινή και παγερή Βρετανία μέχρι τις ερήμους της βορείου Αφρικής.

του Χρήστου Χατζηλία,

Η αυτοκρατορία αυτή στις αρχές του 3ου έως και τον 4ο αιώνα υπέστη μεγάλη εσωτερική αναρχία με την δολοφονία του Αυτοκράτορα Αλέξανδρου Σέβερου και την διεκδίκηση του θρόνου από 25-50 αξιωματικών οι οποίοι αδιαφόρησαν για την φύλαξη των συνόρων κυρίως των βορείων με αποτέλεσμα την εξουθένωση των λεγεώνων από τους εμφυλίους πολέμους και την αδυναμία τους να ανταποκριθούν στις επιθέσεις των γερμανικών φυλών, οι οποίες φυλές κατέστρεψαν, λεηλάτησαν και λήστεψαν πολλές πόλεις από το δυτικό κομμάτι της αυτοκρατορίας με αποτέλεσμα τον πολιτιστικό, πνευματικό και οικονομικό μαρασμό των αστικών κέντρων.

Αντιθέτως τα αστικά κέντρα της Ανατολής ολοένα και άκμαζαν, το μωσαϊκό των εθνοτήτων που βρίσκονταν εκεί σε σύνθεση με το εμπόριο της Περσίας της Κίνας και της Ινδίας που περνούσε από μικρές και μεγάλες πόλεις, η πλούσια σε ποικιλία Μεσόγειος θάλασσα και τα λαμπρά από την Ελληνιστική εποχή ακόμα κέντρα μόρφωσης και παιδείας καθιστούν την Ανατολή πολύ πιο προοδευτική σε πολλούς τομείς από την καθυστερημένη Δύση. Ακόμα και ο αυτοκράτορας Διοκλητιανός είχε για πρωτεύουσα του την Νίκαια της Μικράς Ασίας και ο Γαλέριος την Θεσσαλονίκη μεγάλο εμπορικό και πλούσιο κέντρο της εποχής επίσης η άνοδος και η επιδρομές των Σασσανιδών Περσών στα ανατολικά σύνορα έκαναν τους αυτοκράτορες να δώσουν μεγάλη σημασία στην Ανατολή αδιαφορώντας έτσι για το Δυτικό κομμάτι με αποτέλεσμα την ίδρυση της Κωνσταντινουπόλεως στην Ανατολή και την πτώση αργότερα της Ρώμης από τα γερμανικά φύλα στην δύση.

Η πόλη χτίστηκε πάνω στο αρχαίο Βυζάντιο από τον μεγάλο Κωνσταντίνο, νικητή στον εμφύλιο των τετραρχών. Όπως και ο Διοκλητιανός έτσι και ο Κωνσταντίνος κατάλαβε ότι το Ανατολικό κομμάτι είναι αυτό που συντηρεί την οικονομία της αυτοκρατορίας εκεί είναι τα μεγάλα κέντρα, οι πλούσιοι υπήκοοι, οι κυρίες εμπορικές αρτηρίες και αν αυτά έπεφταν στους Πέρσες θα έφτανε το τέλος για την Ρώμη πολύ πιο γρήγορα. Μετά λοιπόν από συμβούλια με τους αξιωματικούς του επιλέγει το αρχαίο Βυζάντιο για να χτίσει την νέα του πρωτεύουσα, είχαν ακολουθήσει προτάσεις όπως το Νις στην σημερινή Σερβία, η Θεσσαλονίκη και η Τροία. Η γεωγραφική θέση της νέας πρωτεύουσας καθιστούσε την γρήγορη αποστολή στρατευμάτων και στην Ανατολή και στην Δύση επίσης ήταν μια από τις μεγάλες εμπορικές αρτηρίες που ένωνε την Μαύρη θάλασσα με την μεσόγειο και την Ευρώπη με την Ασία, αυτά τα κριτήρια θα χαράξουν την πορεία της Κωνσταντινούπολης τον άσβεστο πόθο των Ελλήνων την πόλη των πόλεων, την νέα Ιερουσαλήμ την νέα Ρώμη όπως θα την αποκαλέσουν το μεγάλο κέντρο του Μεσαιωνικου κόσμου.

Η Κωνσταντινούπολη λοιπόν με πληθυσμό 700.000 ανθρώπων,ο πλούτος της έφτανε τα 2/3 του παγκόσμιου τότε πλούτου το άλλο 1 ήταν σκόρπιο στην Ευρώπη, Το μοναστήρι του Στουδίου, ερειπωμένο πλέον, ιδρυμένο την δεκαετία του 810, ήταν το μεγαλύτερο κέντρο μελέτης, αντιγραφής, και διατήρησης Αρχαίων Ελληνικών χειρογράφων παγκοσμίως. Μαζί με τις Αυτοκρατορικές βιβλιοθήκες, οι τόμοι που φυλάσσονταν ξεπερνούσαν τις 300.000.Είναι γνωστό ότι στην Κωνσταντινούπολη από τον 4ο αι. είχαν συγκεντρωθεί, κυριολεκτικά, εκατοντάδες αρχαιοελληνικά αγάλματα, πρωτότυπα και αντίγραφά τους, και είχαν τοποθετηθεί σε αγορές, δρόμους, στοές, λουτρά, ανάκτορα, στον Ιππόδρομο και αλλού. Μόνο στην πλατεία των λουτρών του Ζεύξιππου, είχαν τοποθετηθεί τα αγάλματα του Αισχίνη, του Αριστοτέλη, του Ησίοδου, του Σιμωνίδη, του Αναξιμένη, του Κάλχα, της Σαπφούς, του Απόλλωνα (τρία), της Αφροδίτης (τρία), του Καίσαρα, του Πλάτωνα, του Τέρπανδρου, του Περικλή, του Πυθαγόρα, του Δημόκριτου, του Ηρακλή, του Αινεία, της Ανδρομάχης, του Μενελάου, της Ελένης, του Οδυσσέα, της Εκάβης, της Κασσάνδρας, του Αίαντα, του Ισοκράτη, του Αχιλλέα, του Σαρπηδόνα, του Ερμή, του Ομήρου, του Φερεκύδη, του Μένανδρου, του Θουκυδίδη, του Ηροδότου, του Πινδάρου, του Ξενοφώντα, του Αλκμάνα και του Βιργιλίου.

Ο αιγυπτιακός οβελίσκος του Φαραώ Τούθμωσι του Γ που τον πήρε ο Θεοδόσιος ο Α ως ανάμνηση για της νίκες του ο οποίος κοσμούσε τον ιππόδρομο, ο τρικαρινος όφις ο οποίος κατασκευάστηκε τον 5ο αιώνα πΧ ως ανάμνηση για την μάχη των Πλαταιών και βρισκόταν στην αρχή στους Δελφούς τα 4 χάλκινα άλογα του Λυσίππου του 4ου αιώνα πΧ, το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία, έργο του Φειδία, δεν καταστράφηκε, όπως δεν καταστράφηκαν και τα ιερά του χώρου. Αντίθετα το άγαλμα μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη.Η πόλη ήταν από μόνη της ένα μουσείο
Μόνο στο προαύλιο της παλιάς Αγίας Σοφίας είχαν τοποθετηθεί 427 αγάλματα (70 ή 80 από τα οποία ήταν κατασκευασμένα από χριστιανούς).Στην πόλη πολλοί κάτοικοι έμεναν σε πολυώροφα κτίρια, όπως αυτά, για παράδειγμα, που μνημονεύονται επί Θεοδοσίου(379!) με επτά και εννέα ορόφους., Ο τρούλος της Αγίας Σοφίας δίνει την εντύπωση ότι αιωρείται με διάμετρο 31 μέτρων εξαιτίας των παραθύρων που βρίσκονται γύρω στη βάση του (ο σύγχρονος ιστορικός Προκόπιος λέει: …δίνει την εντύπωση ότι είναι ένα κομμάτι ουρανού που κρέμεται στη γη…).

Ο ναός είναι ορθογώνιο οικοδόμημα μήκους 78,16 μ. και πλάτους 71,82 μ. Το παρόν κτήριο ξεκίνησε να ανεγείρεται το 532 και εγκαινιάσθηκε στις 27 Δεκεμβρίου του 537 επί βασιλείας του Ιουστινιανού Α, όντας πρωτοποριακού σχεδιασμού και αρχιτεκτονικής συνθέσεως, και υπήρξε σύμβολο της πόλης, τόσο κατά τη βυζαντινή όσο και κατά την οθωμανική περίοδο μεγάλο επίτευγμα του Μεσαιωνικού κόσμου. κατά τον 9ο και 10ο αιώνα η Ανώτατη Σχολή της Μαγναύρας, το πρώτο οργανωμένο πανεπιστήμιο στον κόσμο όπου διδάσκονταν αριθμητική, γεωμετρία, αστρονομία και μουσική.Αναφέρεται ότι στο Πανδιδακτήριο δίδασκαν τριάντα καθηγητές, δεκαπέντε στην ελληνική γλώσσα, γραμματική και φιλολογία, ενώ άλλοι δεκαπέντε δίδασκαν στη λατινική γλώσσα, ρωμαϊκή φιλολογία, φιλοσοφία και νομικά.

Η Πόλη που δεν είχε τίποτα να ζηλέψει από την Αλεξάνδρεια και την Ιερουσαλήμ( Το Παρίσι και Το Λονδίνο εκείνη την εποχή ήταν λασποχώρια ακόμα και η Ρώμη είχε χάσει την αίγλη της μπροστά στην Πόλη των πόλεων). Ο ομφαλός του κόσμου, Μια πόλη που θα έπρεπε να είναι περήφανος κάθε Ευρωπαίος πολίτης ως δείγμα άριστης ευρωπαϊκής πολιτιστικής και πνευματικής κληρονομιάς τότε που Δυτική Ευρώπη ζούσε μέσα στο σκοτάδι στην δεισιδαιμονία και την λάσπη τα κέντρα της Ανατολικής Ευρώπης ήταν ο φάρος και το σύνορο των 2 κόσμων Ευρωπαϊκού-Χριστιανικού και Ασιατικού – Μουσουλμανικού, διαφωτιστής των σλαβικών φυλών των Βαλκανίων. Μάλλον θα μας ήταν άγνωστη η σημερινή μορφή της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης χωρίς την προσφορά των βυζαντινών. Πρωτεύουσα τέλος μιας αχανούς αυτοκρατορίας που ξεκινούσε από την Ραβέννα και έφτανε μέχρι το χαλέπι κατάντησε μια πόλη-κράτος από το 1400 κι έπειτα, τα κτήρια της ερείμωσαν,έπεσαν..δεν θύμιζε τίποτα την παλιά της δόξα.. κι όμως και τόσο μικρή απέκρουσε 3 φορές τους Οθωμανούς και τους προξενισε βαριές απώλειες μέχρι που ο Σουλτάνος σκέφτηκε να λύσει την πολιορκία..αλλά δοκίμασε την τύχη του για ακόμα μια φορά και νίκησε. Η πόλη έπεσε σε αλλοεθνή και αλλόθρησκο.

Βυζαντινοί:
8.500 άνδρες
25 πλοία

Οθωμανοί:
180.000 άνδρες
150 πλοία

Απώλειες
Βυζαντινοί: Περίπου 5.000 νεκροί στρατιώτες και άμαχοι
Οθωμανοί: 32.000 νεκροί, 260 αιχμάλωτοι θανατώθηκαν.

, , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.