Οι μύθοι για τον Μεταξά και ο ρόλος του ως εγγυητής της γεωστρατηγικής κατεύθυνσης της χώρας

Του Μιχάλη Ρέττου*

Τελευταία, δημοσιεύονται συνεχώς άρθρα σε πολυσύχναστους διαδικτυακούς ιστότοπους με ιστορικό ερώτημα το γιατί ο Μεταξάς αποφάσισε να πει «όχι», ενώ ιδεολογικά (δήθεν) ανήκε στο φασιστικό στρατόπεδο.
Φοβάμαι πως με τέτοιου τύπου ερωτήματα που εμπεριέχουν ανακρίβειες, δεν πρόκειται να γίνει κατανοητός ο καθορισμός της γεωστρατηγικής κατεύθυνσης της χώρας, της οποίας ηγήτωρ δεν ήταν ο Μεταξάς, αλλά ο Γεώργιος.

Είναι τουλάχιστον αστείο, ιστορικά, το «όχι» του Μεταξά να αντιμετωπίζεται περίπου ως έκπληξη, δεδομένου του ότι το καθεστώς της 4ης Αυγούστου δεν ήταν κάτι άλλο από μία πολιτική εγγύηση/εξασφάλιση μίας πρόσφατης πολιτειακής αλλαγής, που σε συνθήκες κοινοβουλευτικής δημοκρατίας μπορεί και να κινδύνευε (μιλώ για την παλινόρθωση του 35΄).

Η παλινόρθωση της μοναρχίας το 35΄, που έγινε με τις ευλογίες των Άγγλων, καθόρισε την κατεύθυνση της χώρας στην επερχόμενη σύγκρουση, δεδομένου του ότι ορισμένοι βενιζελικοί (και αντιβασιλικοί) αξιωματικοί, που πρωταγωνιστούσαν σε μία ολόκληρη δεκαπενταετία «κινημάτων», ήταν ευεπίφοροι προς την επαναστατική ορμή των φασιστικών και ναζιστικών κινημάτων του μεσοπολέμου. Η 4η Αυγούστου, λοιπόν,είναι η εγγυήτρια δύναμη αυτής της παλινόρθωσης και συνακόλουθα της φιλοαγγλικής εξωτερικής πολιτικής. Οπότε το «όχι» και η αμυντική προπαρασκευή, που επιτυχημένα διεκπεραίωσε ο Μεταξάς, ήταν η φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων και όχι κάτι που (πρέπει να) προξενεί ιστορική απορία.

Ένας άλλος μύθος είναι η δήθεν συγγένεια της ιδεολογίας του Μεταξά με την φασιστική ιδεολογία. Η συγγένεια αυτή συνάγεται κυρίως από εξωτερικά στοιχεία μίμησης, όπως ο ναζιστικός χαιρετισμός ή η αυτοπροβολή του ηγέτη ως «πρώτου αγρότη» και «πρώτου εργάτη» κλπ.. Στην πραγματικότητα ο Μεταξάς είναι συντηρητικός (ο φασίστας, αντιθέτως, είναι ανατρεπτικός/αντιδραστικός) και εγκαθιδρύει μία συντηρητική δικτατορία σε συνεργασία και συνεννόηση με το παλάτι. Ο ίδιος ο Μεταξάς γράφει στο ημερολόγιό του : «Μια φορά είναι όχι μόνον μωρός αλλά και κακόπιστος ο Ελληνας που πιστεύει ακόμα τώρα πλέον, με αυτά που βλέπουμε γύρω μας, σε ιδεολογίες του Χίτλερ και πολύ περισσότερο του Μουσολίνι.». Στην πολιτική πράξη δε, εξαρθρώνει όλα τα εθνικοσοσιαλιστικά κομματίδια που δρούσαν στη Ελλάδα του μεσοπολέμου.

Υ.Γ Το κείμενο δεν κρίνει την ορθότητα ή μη των γεωπολιτικών κατευθύνσεων, ούτε το μεταξικό καθεστώς ως «καλό» και «σωτήριο» ή «κακό» και «απάνθρωπο», απλά παραθέτει ιστορικά δεδομένα που ενίοτε αγνοούνται στην τρέχουσα ιντερνετική αρθρογραφία.

 

*Ο Μιχάλης Ρέττος είναι απόφοιτος του τμήματος Κλασικής Φιλολογίας του ΕΚΠΑ και μεταπτυχιακός φοιτητής της «Νεότερης και σύγχρονης ελληνικής ιστορίας» στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ.

, , , , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.