Οι όμηροι του Γκέρλιτς: Το Δ’ Σώμα Στρατού στη Γερμανία το 1916

Γράφει ο Μανώλης Χατζημανώλης

Μετά την γερμανοβουλγαρική εισβολή στην ανατολική Μακεδονία το 1916, περισσότεροι από 6.500 αξιωματικοί, υπαξιωματικοί και οπλίτες του Δ’ Σώματος Στρατού μεταφέρθηκαν στο Γκέρλιτς της Σαξωνίας. Αν και οι κάτοικοι της πόλης τους υποδέχτηκαν καλά, στην πραγματικότητα οι Έλληνες στρατιώτες είχαν μεταφερθεί εκεί ως ιδιότυποι αιχμάλωτοι πολέμου. Παρόλο που οι Έλληνες μπορούσαν να κυκλοφορούν ελεύθερα στην πόλη, κάθε βράδυ επέστρεφαν απαρέγκλιτα στο στρατόπεδο συγκέντρωσης, ενώ επίσης δεν μπορούσαν να εγκαταλείψουν το γερμανικό έδαφος.

Αποτέλεσμα εικόνας για δ' σώμα στρατού γκερλιτς
Αποτέλεσμα εικόνας για δ' σώμα στρατού γκερλιτς

Η θερμή φιλοξενία των πρώτων ημερών δεν είχε συνέχεια. Για τους απλούς στρατιώτες η κατάσταση κατέστη μαρτυρική, καθώς σχεδόν στο σύνολό τους υπέφεραν το μαρτύριο των στερήσεων, της ελλιπούς διατροφής και του αφόρητου κρύου στις παράγκες του στρατοπέδου, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους περίπου 400 άτομα, τα περισσότερα από φυματίωση. Οι σχέσεις της γερμανικής στρατιωτικής διοίκησης και των Ελλήνων, όσο περνούσε ο καιρός, γίνονταν και πιο εχθρικές.

Παρά τα προβλήματα, οι Έλληνες «όμηροι» μεγαλούργησαν ως κοινότητα. Έβγαλαν δική τους εφημερίδα, που εκδόθηκε σε όλη τη Γερμανία και ηχογράφησαν ρεμπέτικα και παραδοσιακά τραγούδια. Εκεί έγινε για πρώτη φορά παγκοσμίως και η ηχογράφηση ενός μπουζουκιού τον Ιούλιο του 1917. Αξιόλογη ήταν επίσης η πνευματική και πολιτιστική δράση πολλών Ελλήνων αιχμαλώτων καλλιτεχνών και διανοουμένων, όπως του σπουδαίου θεατρικού συγγραφέα Βασίλη Ρώτα. Κάποιοι στρατιώτες δε δημιούργησαν οικογένειες με Γερμανίδες.

Δεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τη φωτογραφία.

Περίπου 200 από αυτούς δεν θα επέστρεφαν στην Ελλάδα μετά το τέλος του Α’ Π.Π και σιγά-σιγά θα εντάσσονταν στην ζωή της πόλης. Στην ήδη υπάρχουσα κοινότητα προστέθηκαν και κάποιοι από τους 14.000 αντάρτες του ΔΣΕ που εγκαταστάθηκαν στο Ζγκορζέλετς, το ανατολικό τμήμα του Γκέρλιτς που μετά το τέλος του Β’ Π.Π ενσωματώθηκε στην Πολωνία.

Έρμαια δύο τραγικών σελίδων της ελληνικής ιστορίας, οι στρατιώτες του Δ’ Σ.Σ και οι ηττημένοι του Εμφυλίου θα ζούσαν ουσιαστικά ο ένας δίπλα στον άλλον, χωρίς να γνωρίζουν οι μεν την ιστορία των δε…

Πηγές:

1.Στρατιωτική Ιστορία τεύχος 241.

2.ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ

3.ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

, , , , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.