Ο καθοριστικός ρόλος της γνώσης των ελληνικών από τον Βοημούνδο κατά την Α’ Σταυροφορία

Περίληψη της παρουσίασης του Πέτρου Πλακογιάννη κατά το α’ συνέδριο της Βυζαντινολογικής εταιρείας Κύπρου το 2017, με θέμα “Η γνώση των ελληνικών από τον Βοημούνδο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην Α΄ Σταυροφoρία”

Ο Νορμανδός Βοημούνδος Α΄ της Αντιόχειας (Bohemond Ι) που τόσο γοητεύτηκε μαζί του η Άννα Κομνηνή σύμφωνα με την «Αλεξιάδα», σίγουρα ήταν μια αξιοπρόσεκτη προσωπικότητα.

Γεννήθηκε στην Καλαβρία της νότιας Ιταλίας, γιός του διάσημου αρχηγού Νορμανδού Ροβέρτου Γυισκάρδου (Robert Guiscard), και εχθρός της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Ηγέτης της Α΄ Σταυροφορίας και φυσικά πολύ-υμνημένος από τους μεσαιωνικούς χρονογράφους.

Έχουνε γίνει διάφορες μελέτες το κατά πόσο ήταν πιθανό ο Βοημούνδος να ήταν γνώστης της Ελληνικής γλώσσας και το πώς αυτό διαδραμάτισε ιστορικό και πολυσήμαντο ρόλο στην Α΄ Σταυροφορία και στην ανάπτυξη της σχέσης του με τον βυζαντινό αυτοκράτορα Αλέξιο Κομνηνό. Κυριότερες πηγές για την επιβεβαίωση του προαναφερόμενου ισχυρισμού αποτελούν το βιβλίο της Άννας Κομνηνής «Αλεξιάδα» αλλά και το Λατινικό χρονικό «Gesta Francorum» έργο ανωνύμου χρονικογράφου.

Πρώτα από όλα βαρύνουσα σημασία έχει ο γεωγραφικό τόπος.Είναι γνωστή η βυζαντινή επιρροή στην νότια Ιταλία και συγκεκριμένα στην περιοχή της Καλαβρίας αλλά και στην Αντιόχεια της Συρίας που καταλαμβάνεται τελικά από τον φημισμένο Νορμανδό. Ο οικισμός της Καλαβρίας περιλάμβανε Ελληνόφωνους πληθυσμούς και είναι πολύ φυσιολογικό ο Βοημούνδος να μεγάλωσε σε ένα πολύ-γλωσσικό περιβάλλον με διαφορετικές διαλέκτους (Νορμανδικές, Ελληνικές, Λατινικές). Οι γλωσσικές δεξιότητες ήταν σημαντικές συνιστώσες της διπλωματίας και είναι πιθανό πως αποτελούσαν μέρος της εκπαίδευσης των Νορμανδών δεύτερης γενιάς στον Ιταλικό νότο.
Λαμβάνοντας υπόψη τις ιστορικές πηγές διαπιστώνεται πως η χρήση της Ελληνικής γλώσσας από τον Βοημούνδο εμφανίζεται σε διάφορα σημεία κατά την διάρκεια της Α΄ Σταυροφορίας.

Αρχικά, ο Βοημούνδος την χρησιμοποίησε για να προσεγγίσει τον Αυτοκράτορα Αλέξιο. Είναι γνωστό ότι ο Αλέξιος Κομνηνός δεν εμπιστευόταν τους Σταυροφόρους. Ο αυτοκράτορας περίμενε ανήσυχα το στρατό που πλησίαζε απ’ όλες τις πλευρές την πρωτεύουσα και ο οποίος αριθμητικά ήταν κάτι τελείως διαφορετικό από τους μισθοφόρους που είχε ζητήσει από τη Δύση. Δεδομένου ότι ο Βοημούνδος μιλούσε ελληνικά, -αν και με «βαρβαρική» προφορά- είχε σημαντικό πλεονέκτημα ως μεσάζων μεταξύ του Αλέξιου και των άλλων σταυροφόρων αλλά και ως σύνδεσμος επικοινωνίας με τους Βυζαντινούς αξιωματούχους και τους εμπόρους της αυτοκρατορίας.

Αξιοσημείωτο είναι, ότι ήτανε o μόνος ηγέτης της Α΄ Σταυροφορίας που είχε μυστική-προσωπική συνάντηση με τον Αλέξιο Κομνηνό. Εν συνεχεία, ο Βοημούνδος χρησιμοποιεί και πάλι τα Ελληνικά για να κερδίσει την εμπιστοσύνη ενός άλλου αντιπάλου. Αυτήν την φορά του Φιρούζ (Firuz), που ήταν φρουρός της πόλης της Αντιόχειας. Όπως είναι γνωστό η Αντιόχεια μετά από μακροχρόνια και εξαντλητική πολιορκία έπεσε το 1098 από την προδοσία του Φιρούζ που σε συνεννόηση με τον Βοημούνδο επέτρεψε σε ένα σώμα σταυροφόρων να μπουν νύχτα στην πόλη.

Οι πηγές αναφέρουν ότι καλλιεργήθηκε μια σχέση φιλίας μεταξύ του Φιρούζ και του Βοημούνδου. Ο Βοημούνδος φαίνεται να μην γνώριζε Αραβικά η Τουρκικά. Από την άλλη μεριά ο Φιρούζ περιγράφεται μάλλον σαν Αρμένιος αλλά φαίνεται ότι ήτανε καλός γνώστης των Ελληνικών. Τέλος, πρέπει να αναφερθούν οι μυστικές διαπραγματεύσεις που είχε ο Βοημούνδος με τον Βυζαντινό αντιπρόσωπο στην Αντιόχεια, τον Στρατηγό Τατίκιο τον οποίο και έπεισε να αποχωρήσει από την Αντιόχεια με αποτέλεσμα την ανεξαρτητοποίηση των Σταυροφόρων από τους Βυζαντινούς. Μετά την αποχώρηση του Τατίκιου, οι Σταυροφόροι δεν κρατήσανε τους όρκους πίστης που είχανε αναγκαστεί να δώσουνε στον Αυτοκράτορα Αλέξιο.

Από τα ανωτέρω γίνεται κατανοητό πως η γνώση της Ελληνικής γλώσσας από τον Βοημούνδο, έπαιξε καθοριστικό ρόλο τόσο στις διαπραγματεύσεις του με τον Αλέξιο όσο και με τους Βυζαντινούς που συνοδεύανε το σώμα των Σταυροφόρων αλλά και στην παράδοση της Αντιόχειας στους τελευταίους. Προσωπικό όφελος του Βοημούνδου ήταν να στεφθεί πρίγκιπας Αντιοχείας.

, , , , , , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.