Σαν σήμερα, το 829, πέθανε ο Βυζαντινός αυτοκράτορας Μιχαήλ Β’ ο Τραυλός

από τη σελίδα Αγιά Σοφιά / Hagia Sophia

Ο Μιχαήλ Β’ γεννήθηκε από φτωχούς γονείς στο Αμόριο της άνω Φρυγίας. Επειδή από τη νεαρή του ηλικία πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στα στρατόπεδα και επειδή δεν απέκτησε καθόλου μόρφωση, υπήρξε αγροίκος στους τρόπους, τραχύς και ωμός πολεμιστής. Όμως διέθετε εξυπνάδα, πολιτική οξυδέρκεια και αποφασιστικότητα. Ο Μιχαήλ είχε το παρατσούκλι «Τραυλός» ή «Ψελλός» (που σημαίνει επίσης τραυλός). Το προσωνύμιό του οφειλόταν (ίσως) στο γεγονός ότι τραύλιζε. Παρά το παρατσούκλι του όμως, ο Μιχαήλ Β’ μάλλον δεν τραύλιζε. Πιστεύεται ότι απλώς δεν μιλούσε καλά Ελληνικά. Μιλούσε με πολύ βαριά προφορά και με αγωνιώδη προσπάθεια να βρει τις σωστές λέξεις.

Τον κορόιδευαν σαν αμόρφωτο χωριάτη. Παρά ταύτα όμως κατάφερε να ανέλθει σε στρατιωτικά αξιώματα (χάρη στον Λέοντα Ε’) και να φθάσει να γίνει διοικητής μεγάλων στρατιωτικών μονάδων. Ο Μιχαήλ όμως λόγω του απαίσιου χαρακτήρα του, διακατεχόταν από την ιδέα να αντικαταστήσει τον Λέοντα από το θρόνο. Έτσι κατηγορήθηκε για έγκλημα καθοσιώσεως αλλά κατόρθωσε ν’ απαλλαγεί και ο Λέων τον διατήρησε στα αξιώματά του. Δεν σταμάτησε όμως ο Μιχαήλ να μιλά εναντίον του Λέοντα και να κατηγορεί την βασίλισσα για έκνομες σχέσεις. Κρίθηκε ένοχος εσχάτης προδοσίας και φυλακίστηκε σ’ ένα δωμάτιο του παλατιού.

Ο Μιχαήλ όμως βρήκε τρόπο να επικοινωνήσει με τους συνενόχους του και οργάνωσε από τη φυλακή τη δολοφονία του Λέοντος Ε’. Έτσι μετά τη δολοφονία του Λέοντος, ο Μιχαήλ, στέφθηκε αυτοκράτορας όντας ακόμα αλυσοδεμένος.

Ο Μιχαήλ σαν αυτοκράτορας αντιμετώπισε μια από τις μεγαλύτερες στάσεις στην ιστορία του Βυζαντίου, την εξέγερση του Θωμά του Σλάβου. Ο Θωμάς ο Σλάβος ήταν παλιός σύντροφος εν όπλοις. Αυτοανακηρύχθηκε αυτοκράτορας και πολιόρκησε την Πόλη από το 821 έως το 823. Ο Μιχαήλ όμως τελικά τον νίκησε με τη βοήθεια των Βουλγάρων.

Η βασιλεία του Μιχαήλ σημαδεύτηκε από δυο ολέθριες εξελίξεις: Το 824, όταν οι Άραβες που είχαν εκδιωχθεί από την Ισπανία κατέλαβαν με 10.000 άντρες την Κρήτη, αλλά ο Μιχαήλ απέτυχε να την ανακαταλάβει το 826, ενώ το 827 οι Άραβες επίσης εισέβαλαν στη Σικελία και πολιόρκησαν τις Συρακούσες.

Ο Μιχαήλ θεωρείται πάντως πετυχημένος αυτοκράτορας. Εξασφάλισε σταθερότητα και αναδιοργάνωσε το κράτος και το στρατό.
Οι απώλειες της Κρήτης και της Σικελίας βέβαια θα έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες, αλλά το Βυζάντιο ανασυγκροτείται και έτσι μπαίνουν τα θεμέλια για την ανάκαμψη των επομένων ετών.

Στα περί θρησκείας τώρα, η εκκλησιαστική του πολιτική ήταν επαμφοτερίζουσα και ασαφής. Καταδίωξε τους μαχητικούς εικονόφιλους, ενώ έλεγε ότι δεν είναι εικονομάχος, απλώς ήθελε να περιορίσει τις καταχρήσεις, διακήρυξε πως δεν αναγνωρίζει καμιά σύνοδο μετά την ΣΤ’ Οικουμενική, είτε υπέρ είτε κατά των εικόνων και τέλος αναγνώρισε όλες τις συνόδους με τον όρο να μη διαταράσσεται η ειρήνη του κράτους. Συνέπεια όλων αυτών ήταν πλήρης ασάφεια και εκκρεμότητα στο θέμα των εικόνων. Ο ίδιος ήταν θρησκευτικά αδιάφορος και, κατά τα λεγόμενα των χρονογράφων, άπιστος. Έτσι ο κλήρος τον μίσησε επειδή συνέχισε την Εικονομαχία και επειδή προερχόταν από την Ιουδαιο-χριστιανική σέχτα των Αθιγγάνων (Χριστιανοί με Ισραηλιτικό τελετουργικό).

Στις 2 Οκτωβρίου του 829, πέθανε ο Μιχαήλ Β’ και άφησε διάδοχο του τον γιο του (από τον πρώτο του γάμο) Θεόφιλο. Η αιτία του θανάτου του Μιχαήλ δεν είναι γνωστή. Πέθανε μάλλον από φυσικά αίτια.
Έτσι μετά τον θάνατο του Μιχαήλ Β’ του Τραυλού, φοράει την πορφύρα ο γιος του, Θεόφιλος.
Ο Θεόφιλος παρέμεινε Βυζαντινός αυτοκράτορας από τις 2 Οκτωβρίου του 829 έως τον θάνατό του, (σε ηλικία 28 ετών).

Γιος όπως είπαμε του αυτοκράτορα Μιχαήλ Β’ του Τραυλού και της Θέκλας. Δάσκαλός του υπήρξε ο μετέπειτα Πατριάρχης Ιωάννης ο Γραμματικός, θεωρούμενος ένας από τους σοφότερους άνδρες της εποχής. Έτσι είχε θαυμάσια εκπαίδευση αλλά ήταν όμως και φανατικός εικονομάχος.
Η βασιλεία του χαρακτηρίζεται από την τελευταία εικονομαχική ακμή, από αγώνες κατά των Αράβων και από πολιτισμική άνθιση.

Πιο συγκεκριμένα, την εποχή της βασιλείας του, τα γράμματα και οι τέχνες βρήκαν μεγάλη υποστήριξη στην Κωνσταντινούπολη. Ενίσχυσε τα τείχη της Βασιλεύουσας και έκτισε ένα νοσοκομείο που λειτουργούσε μέχρι το τέλος του Βυζαντίου. Στην Πόλη επικρατεί οικοδομικός οργασμός, οικονομική άνθηση και αύξηση του πληθυσμού. Στην εξωτερική του πολιτική αντιμετώπισε πολλά προβλήματα με τους Άραβες, που τους νίκησε στην αρχή, αλλά τελικά ξεκίνησαν ιερό πόλεμο εναντίον του, κατέστρεψαν πολλές περιοχές της Μικράς Ασίας και παραλίγο να διαλύσουν την αυτοκρατορία. Παντρεύτηκε τη Θεοδώρα, την οποία προτίμησε από την Κασσιανή, μετά την απάντηση που του έδωσε για τις γυναίκες, σε διαγωνισμό που έκανε στο παλάτι του.

Ο Θεόφιλος εξεδίωξε τον μοναχισμό και περιόρισε τον πλουτισμό των κληρικών. Το έτος 832 ο Θεόφιλος απαγόρευσε με διάταγμά του να προστίθεται το όνομα “Άγιος” στις εικόνες και να επιδεικνύεται η λατρεία τους με προσκυνήματα, ασπασμούς και δημοσιότητα, λέγοντας, ότι άγιος είναι μόνον ο Θεός. Ήταν ο τελευταίος αυτοκράτορας υπέρ της Εικονομαχίας. Ως εικονομάχος όμως κατέφυγε σε σκληρούς διωγμούς των εικονολατρών και σε αυστηρές τιμωρίες.

Σε γενικές γραμμές ο Θεόφιλος θεωρείται από τους πιο ικανούς αυτοκράτορες αλλά όχι πετυχημένος στο πολεμικό πεδίο, αν και είχε τους θριάμβους του και επέδειξε θάρρος στο πεδίο της μάχης. Ήταν πιο αποτελεσματικός στην οργάνωση του κράτους, την επιβολή δικαιοσύνης και στην καταπολέμηση της διαφθοράς.

Ο Θεόφιλος αρρώστησε βαριά, ίσως εξαιτίας των αποτυχιών του με τους Άραβες. Προβλέποντας το τέλος του, ζήτησε από την Θεοδώρα και τους μεγάλους αξιωματούχους να ορκιστούν ότι τίποτα δεν θ’ ανέτρεπαν απ’ όσα θέσπισε και ότι θα διατηρούσαν τον Ιωάννη τον Γραμματικό στον πατριαρχικό θρόνο.

Τον έφεραν ύστερα με φορείο στο ανάκτορο της Μαγναύρας κι εκεί μίλησε στους άρχοντες και στον λαό ζητώντας πίστη και αφοσίωση στην γυναίκα του και τον γιο του. Γιατί ο γιος του ήταν τριών μόνο χρόνων και φοβόταν για την τύχη του. Και για να τον προστατέψει όσο μπορούσε, ζήτησε το κεφάλι του Θεόφοβου, του Πέρση στρατηγού που είχε αυτομολήσει, ο οποίος είχε παντρευτεί αδελφή της Θεοδώρας και για τον οποίο είχε υπόνοιες. Όταν του το έφεραν έβαλε το χέρι πάνω του, είπε: «Τώρα πια, ούτ’ εσύ Θεόφοβος ούτ’ εγώ Θεόφιλος» και ξεψύχησε…
Ήταν 20 Ιανουαρίου του 842.

Στη φωτογραφία:
Επάνω: Ο στόλος του Θωμά του Σλάβου κτυπιέται από τις δυνάμεις του Μιχαήλ Β’, πίσω από τα θαλάσσια τείχη της Κωνσταντινούπολης. Μικρογραφία από την Ιστορία του Ιωάννη Σκυλίτζη (Skyllitzes Matritensis, Biblioteca Nacional de España).

Κάτω: Ο αυτοκράτορας Θεόφιλος, ο οποίος περιβάλλεται από αξιωματούχους της αυλής του, (επίσης από μικρογραφία της Ιστορίας του Ιωάννη Σκυλίτζη).
Ένθετο: Χρυσά σόλιδα με τον Μιχαήλ Β’ (αριστερά) και τον γιο του Θεόφιλο (δεξιά).

, , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.