Το Μακεδονικό παιχνίδι του στέμματος: Τα κλειδιά του βασιλείου (Ε’ Μέρος)

του Μανώλη Χατζημανώλη,

Σε μια εποχή που η πληροφορία διαδιδόταν με σημαντική καθυστέρηση σε σχέση με σήμερα, ο ρήτορας Δημοσθένης, ορκισμένος αντιμακεδόνας πολιτικός, πληροφορήθηκε από μυστικές ιδιωτικές αναφορές τον θάνατο του Φιλίππου Β’ πριν την άφιξη του επίσημου αγγελιαφόρου στην Αθήνα. Αν και η κόρη του είχε πεθάνει λιγότερο από μια εβδομάδα νωρίτερα, αμέσως πέταξε την πένθιμη περιβολή του και, αφού εμφανίστηκε δημοσίως με λευκά ενδύματα και φορώντας στεφάνι, ισχυρίστηκε πως είχε δει όνειρο στο οποίο οι θεοί υπόσχονταν κάποια μεγάλη ευλογία για την πόλη του. Πράγματι, όταν έφτασαν λίγο αργότερα τα νέα από τη Μακεδονία, οι Αθηναίοι αντέδρασαν με υστερικό ενθουσιασμό, ορίζοντας μέρα δημοσίων ευχαριστιών και απονέμοντας χρυσό στέμμα στον δολοφόνο του βασιλιά. Η καλά σκηνοθετημένη αυτή παράσταση του Δημοσθένη, αλλά και η συνεπής αντιμακεδονική πολιτική του που φαινόταν να δικαιώνεται με την ξαφνική αστάθεια στο μισητό βασίλειο του βορρά, αύξησαν κατακόρυφα την επιρροή του στον δήμο.

Υποτιμώντας σφόδρα όπως θα αποδεικνυόταν τον νεαρό διάδοχο Αλέξανδρο Γ’, ο αθηναϊκός δήμος πείσθηκε από τον ρήτορα να του παραχωρήσει άδεια να έρθει σε επικοινωνία με τους στρατηγούς Άτταλο. Παρμενίωνα και Αμύντα στη Μικρά Ασία. Ο Δημοσθένης τούς έγραψε αμέσως, παροτρύνοντάς τους να κηρύξουν πόλεμο στον Αλέξανδρο, υποσχόμενος την πλήρη στήριξη της Αθήνας στην χήρα βασίλισσα Κλεοπάτρα και στα ανήλικα τέκνα της.

Ο Άτταλος, θείος της Κλεοπάτρας, ανταποκρίθηκε πρόθυμα στην πρόταση αυτή· αν το βρέφος της ο Κάρανος στεφόταν βασιλιάς, αυτό θα σήμαινε μια παρατεταμμένη περίοδο αντιβασιλείας με τον ίδιο να κρατά τα κλειδιά του βασιλείου. Ο στρατηγός Αμύντας παρομοίως είχε επίσης λόγους να μισεί τον Αλέξανδρο, καθώς πατέρας του ήταν ο Αρραβαίος του Αερόπου, ένα από τα πρώτα θύματα του παράταξης του Αλέξανδρου που είχε εκτελεστεί την ίδια μέρα με τον θάνατο του Φιλίππου ως συνομώτης (βλέπε ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ).

Ο Παρμενίων ωστόσο, ένας “πανούργος ηλικιωμένος καιροσκόπος” όπως παρατηρεί χαρακτηριστικά ο Peter Green, θα μπορούσε κάλλιστα να αλλάξει τις συμμαχίες του υπό τις κατάλληλες συνθήκες. Έτσι ο Αλέξανδρος επέλεξε έναν έμπιστο φίλο του, τον Εκαταίο, και τον έστειλε με μια μικρή δύναμη επιλέκτων στο στρατηγείο της Ασίας. Φαινομενικά ο Εκαταίος θα εκτελούσε χρέη συνδέσμου με την εκεί στρατιά· στην πραγματικότητα θα αποτελούσε το “μακρύ χέρι” του βασιλιά με εντολές που περιελάμβαναν τόσο τον Άτταλο, όσο και τον Παρμενίωνα.

Την ίδια περίοδο που οι Αθηναίοι δήλωναν έτοιμοι να στηρίξουν με κάθε τρόπο τους Μακεδόνες στρατηγούς της Ασίας ενάντια στο “παιδαρέλι”, όπως αποκαλούσε ο Δημοσθένης τον Αλέξανδρο στις επιστολές του, παράλληλα βολιδοσκοπούσαν και τον Μεγάλο Βασιλιά της Περσίας για την πιθανότητα χρηματικής -τουλάχιστον- βοήθειας. Σε αντίθεση με τις προσδοκίες τους όμως, ο Δαρείος Γ’ απέρριψε τις προτάσεις τους σκαιότατα. Στις αρχές του αιώνα άλλωστε, οι Πέρσες είχαν ενισχύσει χρηματικά και στρατιωτικά την Αθήνα έναντι της Σπάρτης, για να δουν τελικά την ανασύσταση της ανταγωνιστικής προς αυτούς αθηναϊκής ηγεμονίας στο Αιγαίο- ένα λάθος που ο Δαρείος δεν είχε σκοπό να επαναλάβει. Αντιθέτως, φαίνεται πως διατηρούσε στενότατους δεσμούς με την φράξια του Αμύντα, του γιου του Περδίκκα Γ’, καθώς και με μέρος του πολιτικού προσωπικού της Θήβας, πόλη με την οποία οι Αχαιμενίδες διατηρούσαν παραδοσιακά καλές σχέσεις.

Το σκηνικό της επικείμενης σύγκρουσης είχε πλέον είχε στηθεί. Ο εικοσάχρονος βασιλιάς είχε να αντιμετωπίσει από τη μια τον άξονα Αθήνας-Αττάλου και από την άλλη την υπό σύσταση ακόμα, αλλά εξίσου επικίνδυνη, σύμπραξη του Αμύντα και της φράξιας των ευγενών που τον υποστήριζε με τον Μεγάλο Βασιλιά και τη Θήβα. Οι σύμβουλοι του Αλέξανδρου τον συμβούλευαν να προσχωρήσει προσεκτικά, καθώς η διεθνής κατάσταση βρισκόταν σε κρίσιμο σημείο και θα μπορούσε να εκραγεί ανά πάσα στιγμή. Μια πολιτική παραχωρήσεων και διπλωματίας θα ήταν η ενδεδειγμένη λύση κατ’αυτούς. Ο Αλέξανδρος όμως, θεωρώντας πως αν έδειχνε το ελάχιστο σημάδι αδυναμίας οι εχθροί του θα έπεφταν όλοι μαζί πάνω του, αποφάσισε να αντιμετωπίσει την κατάσταση με επίδειξη “θάρρους και θράσους”.

Επικεφαλής επίλεκτων στρατιωτών ο νεαρός βασιλιάς αναχώρησε από την Πέλλα και, με μια κεραυνοβόλο εκστρατεία που αιφνιδίασε τους πάντες, υπέταξε τους εξεγερμένους Θεσσαλούς και κατέλαβε τις Θερμοπύλες, πιάνοντας τους Θηβαίους και τους Αθηναίους κυριολεκτικά στον ύπνο. Με τους τρομερούς βετεράνους του Φιλίππου Β’ έξω από τα τείχη της θηβαϊκής ακρόπολης Καδμείας και παντελώς απροετοίμαστες για πόλεμο, οι δύο πόλεις εξαναγκάστηκαν σε ταπεινωτική συνθηκολόγηση.

Η επιτυχής κατάπνιξη των φυγόκεντρων τάσεων στην Ελλάδα, είχε άμεσες συνέπειες και για την συνοχή του αντιαλεξανδρινού μετώπου της Μικράς Ασίας· η είδηση της παράδοσης της Αθήνας έκανε τον στρατηγό Παρμενίωνα να αναθεωρήσει τις πολιτικές του συμμαχίες και να αποφασίσει την προσχώρηση στην πλευρά που κέρδιζε. Με αντάλλαγμα την τοποθέτηση δικών του συγγενών ή φίλων σε κάθε διοικητική θέση-κλειδί στο στράτευμα, ο γηραιός στρατάρχης ήρθε σε μυστική συνεννόηση μέσω του Εκαταίου με τον Αλέξανδρο και συναίνεσε, αν δεν κανόνισε ο ίδιος, στην δολοφονία του Αττάλου. Χωρίς να ανοίξει ρουθούνι, ο Αλέξανδρος είχε αποσοβήσει σε μεγάλο βαθμό τον κίνδυνο στασιαστικού κινήματος που θα μπορούσε να οδηγήσει το βασίλειο σε εμφύλιο και προς το παρόν είχε εξασφαλίσει την ησυχία στην Ελλάδα. Το μόνο που απέμενε ήταν η ανανέωση στο πρόσωπό του των ηγεμονικών εξουσιών που είχε απονείμει στον πατέρα του το Κοινό των Ελλήνων στην Κόρινθο.

Πράγματι το πανελλήνιο συνέδριο εξέλεξε τον Αλέξανδρο ηγεμόνα στη θέση του πατέρα του, επ’αόριστον ώστε να έχει εφαρμογή τόσο στον ίδιο τον βασιλιά όσο και στους απογόνους του. Η εγκαθίδρυση δε φιλομακεδονικών καθεστώτων σε πόλεις στρατηγικής σημασίας λόγω θέσης ή γειτονίας με εχθρικές προς την Μακεδονία δυνάμεις, όπως ήταν η Σπάρτη, φάνηκε να παγιώνει την μακεδονική υπεροχή. Ενώ όμως την άνοιξη του 335 π.Χ ο Αλέξανδρος εκστράτευε στην χερσόνησο του Αίμου για να υποτάξει και τις βαρβαρικές φυλές του βορρά (βλέπε λινκ παρακάτω), ο Αμύντας ο υιός του Περδίκκα Γ’ μαζί με έναν άλλο Αμύντα, υιό του Αντιόχου, έφευγαν κρυφά από την Πέλλα για να έρθουν σε επικοινωνία με αντιδραστικές φατρίες στην Βοιωτία*…

-συνεχίζεται-

*Στοιχεία από επιγραφές αποδεικνύουν την παρουσία τους στον Ωρωπό και τη Λιβαδειά, ενώ είναι σχεδόν βέβαιο πως θα επισκέφτηκαν και τη Θήβα (Ellis 72-73).

, , , , ,

1 thought on “Το Μακεδονικό παιχνίδι του στέμματος: Τα κλειδιά του βασιλείου (Ε’ Μέρος)

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.