6 Απριλίου 1941 – Σχέδιο Μαρίτα: Μια ανεπιθύμητη επιχείρηση

6 Απριλίου 1941 – Σχέδιο Μαρίτα: Μια ανεπιθύμητη επιχείρηση – Η Γερμανική επίθεση στα οχυρά της Θράκης και της Ανατολικής Μακεδονίας

Γράφει ο Βασίλειος Π. Αναστασόπουλος* για το περιοδικό Στρατιωτική Ιστορία

Όταν στις 28 Οκτωβρίου του 1940 η Ιταλία επιτέθηκε εναντίον της Ελλάδας, εγκαινιάζοντας ένα νέο μέτωπο επιχειρήσεων στην Ευρώπη, ο Χίτλερ και η Βέρμαχτ δεν αιφνιδιάστηκαν τόσο όσο έως σήμερα έχει επικρατήσει. Όμως, προκάλεσε κυριολεκτικά την οργή του Χίτλερ και η προσπάθειά του να αποτρέψει, έστω και την ύστατη στιγμή, το «τρελό εγχείρημα», όπως το χαρακτήρισε ο Υπουργός Εξωτερικών Γιόακιμ φον Ρίμπεντροπ, αποδείχθηκε εκπρόθεσμη.

Όπως σημειώνει ο Στρατάρχης Βίλχελμ Κάιτελ, Αρχηγός της Βέρμαχτ, στα απομνημονεύματά του, ο Χίτλερ αναρωτήθηκε: «Αφού ήθελε [ο Μουσολίνι] τόσο πολύ να πολεμήσει με τη φτωχή μικρή Ελλάδα, γιατί δεν επέλεξε να επιτεθεί κατά της Μάλτας ή της Κρήτης;»

Γιατί, όμως, ο Χίτλερ δεν ήθελε να ανοίξουν οι δυνάμεις του Άξονα ένα μέτωπο στα Βαλκάνια;

Μια τέτοια ενέργεια θα επέτρεπε στους Βρετανούς να εγκαταστήσουν αεροπορικές βάσεις στην Ελλάδα, με συνέπεια, αφενός, να εμφανιστούν και πάλι στην ηπειρωτική Ευρώπη μετά τη Δουνκέρκη και, αφετέρου, να απειλήσουν άμεσα τις ρουμανικές πετρελαιοπηγές στο Πλοέστι, οι οποίες ήταν ζωτικής σημασίας για τον ανεφοδιασμό της Γερμανίας σε πετρέλαιο και στα παράγωγά του, αναγκαία για τη συνέχιση του πολέμου.

6 Απριλίου 1941 - Σχέδιο Μαρίτα: Μια ανεπιθύμητη επιχείρηση
6 Απριλίου 1941 – Σχέδιο Μαρίτα: Μια ανεπιθύμητη επιχείρηση

Ο φόβος αυτός, από εκείνη τη στιγμή, κατέκλυσε τις σκέψεις του Χίτλερ και ταυτόχρονα πυροδότησε μια σειρά γεγονότων που επηρέασαν τον στρατηγικό σχεδιασμό της Γερμανίας.

Εκείνο για το οποίο από την πρώτη στιγμή δεν αμφέβαλε η γερμανική πλευρά ήταν η αποτυχία της Ιταλίας να μετατρέψει την εκστρατεία εναντίον της Ελλάδας σε «στρατιωτικό περίπατο».

Αυτή ακριβώς η αποτυχία οδήγησε στην επιβεβλημένη επέμβαση της Γερμανίας, η οποία λειτούργησε ως σωσίβιο στο ιταλικό ναυάγιο. Τα πρώτα δείγματα για την επικείμενη, τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο, βοήθεια προς την Ιταλία ήρθαν στις 4 Νοεμβρίου.

Ο Χίτλερ, απευθυνόμενος στον Στρατηγό Φραντς Χάλντερ, Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου του Γερμανικού Στρατού, διέταξε «να αρχίσουν οι προετοιμασίες, ώστε, όταν καταστεί τούτο αναγκαίο, από κοινού με τη Βουλγαρία και σε εναρμόνιση με τις ιταλικές επιχειρήσεις στην Ελλάδα, να καταληφθεί η ελληνική Μακεδονία και Θράκη, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για τη χρησιμοποίηση γερμανικών αεροπορικών μονάδων εναντίον των αγγλικών αεροπορικών βάσεων που θα μπορούσαν να απειλήσουν τις ρουμανικές πετρελαιοπηγές». Από αυτή την προκαταρκτική διαταγή γίνεται φανερό, κατ’ αρχάς, ότι ο Χίτλερ θα ενεργούσε εναντίον της Ελλάδας μόνον αν καθίστατο αναγκαίο και ότι δεν ενδιαφερόταν να καταλάβει ολόκληρη τη χώρα ή ακόμη και την Κρήτη, αφού τον ενδιέφερε μόνο να προστατέψει τις ρουμανικές πετρελαιοπηγές.

Οκτώ ημέρες αργότερα, 12 Νοεμβρίου, εκδόθηκε η Κατευθυντήρια Οδηγία υπ’ αριθ. 18, η οποία καθόριζε, μεταξύ άλλων, την κατάληψη της Βόρειας Ελλάδας, αν καθίστατο ανάγκη, με βάση εξόρμησης τη Βουλγαρία και ταυτόχρονα την αεροπορική προσβολή εκείνων των βρετανικών αεροπορικών βάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο που απειλούσαν άμεσα τις πετρελαιοπηγές της Ρουμανίας.WW2 Greece ΓΕΡΜΑΝΙΚΉ ΕΙΣΒΟΛΉ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ- ΜΆΧΗ ΤΩΝ ΟΧΥΡΏΝ- German Invasion In Greece

Στις 19 Νοεμβρίου, με επέμβαση της Λουφτβάφε, ο Χίτλερ επέκτεινε την κλίμακα των επιχειρήσεων, δηλαδή δόθηκαν οδηγίες για προέλαση μέχρι την Αθήνα και τα νότια λιμάνια της Πελοποννήσου, προκειμένου να εμποδιστεί η εκκένωση των βρετανικών δυνάμεων.

Παράλληλα, η επίθεση έλαβε την κωδική ονομασία ΜΑΡΙΤΑ. Λίγες ημέρες νωρίτερα, από τις 3 Νοεμβρίου, κλιμάκιο της βρετανικής Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας (RAF) άρχισε να καταφθάνει στο αεροδρόμιο της Ελευσίνας, αναλαμβάνοντας αποστολές τις επόμενες ημέρες, χωρίς, όμως, να βομβαρδίσουν τις ρουμανικές πετρελαιοπηγές.

Στη σύσκεψη της 5ης Δεκεμβρίου, ο Χίτλερ ενέκρινε το σχέδιο του Χάλντερ για τη ΜΑΡΙΤΑ, η οποία θα εκδηλωνόταν στις αρχές Μαρτίου και, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, θα διαρκούσε τουλάχιστον τρεις ή τέσσερεις εβδομάδες. Ωστόσο, για τον Χίτλερ, η ευρωπαϊκή ηγεμονία δεν θα κρινόταν στην Ελλάδα. Στις 13 Δεκεμβρίου, εκδόθηκε, σε μόλις δώδεκα αντίτυπα, η Κατευθυντήρια Οδηγία υπ’ αριθ. 20, η οποία αφορούσε την Επιχείρηση ΜΑΡΙΤΑ. Ένα σημαντικό στοιχείο της διαταγής είναι ότι, μετά την ολοκλήρωση της επιχείρησης, οι εμπλεκόμενες δυνάμεις θα αποσύρονταν για να αναλάβουν νέα αποστολή.

Εκείνη τη χρονική στιγμή η «νέα αποστολή» ήταν η Επιχείρηση ΜΠΑΡΜΠΑΡΟΣΑ, η οποία προετοιμαζόταν παράλληλα.

6 Απριλίου 1941 - Σχέδιο Μαρίτα: Μια ανεπιθύμητη επιχείρηση
6 Απριλίου 1941 – Σχέδιο Μαρίτα: Μια ανεπιθύμητη επιχείρηση

Αυτές οι δύο επιχειρήσεις είναι αλληλένδετες και δικαίως θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως «δίδυμες», συνιστώντας, παράλληλα, πεδίο αντιπαράθεσης στους κόλπους της ιστορικής κοινότητας όσον αφορά τον βαθμό της επίδρασης της πρώτης στην έκβαση της δεύτερης.

Στις 17 Μαρτίου του 1941, ορίστηκαν οι τελικοί στόχοι και οι δυνάμεις της επιχείρησης, τροποποιώντας, παράλληλα, την Οδηγία 20. Ωστόσο, ο σχεδιασμός ανατράπηκε μετά το πραξικόπημα του Βελιγραδίου, τη νύχτα 26/27 Μαρτίου.

Τελικά, στις 05:15΄ της 6ης Απριλίου, εκδηλώθηκε η γερμανική επίθεση, για την οποία ο Χίτλερ επαναλάμβανε συνεχώς ότι ήταν βαθιά μετανοιωμένος, σύμφωνα με τον Κάιτελ.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΥ ΜΗΝΟΛΟΓΙΟΥ, Από το τεύχος Απριλίου του 2021 (τ. 284).

Το κείμενο είναι μια ευγενική προσφορά των εκδόσεων ΓΚΟΒΟΣΤΗ στο Armyvoice.gr – Δείτε το εξώφυλλο του τεύχους – Μπορείτε να το αποκτήσετε ηλεκτρονικά από εδώ

Στρατιωτική Ιστορία - Τεύχος 284 Απρίλιος 2021

Περιεχόμενα τεύχους

ΟΙ ΜΑΧΕΣ ΤΟΥ ΠΛΑΤΑΜΩΝΑ ΚΑΙ ΤΩΝ ΤΕΜΠΩΝ (Απρίλιος 1941)

Το 21ο Νεοζηλανδικό Τάγμα Πεζικού

απέναντι στα γερμανικά άρματα μάχης

Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΞΟΡΙΑ ΚΑΙ Η ΔΙΑΦΥΓΗ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΥ ΤΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ (Απρίλιος-Μάιος 1941)

Από την Αθήνα στη Μέση Ανατολή

O ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ (Απρίλιος 1941)

Η εποποιία των ελληνικών και συμμαχικών αεροσκαφών

Ο ΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΟΧΥΡΩΝ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΜΕΤΑΞΑ

Η ιδανική αξιοποίηση των διατιθέμενων μέσων

Η ΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΑΝΤΙΤΟΡΠΙΛΙΚΟΥ «ΥΔΡΑ» (22 Απριλίου 1941)

Μια ένδοξη σελίδα Ιστορίας του Πολεμικού Ναυτικού

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΟΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ 1941

Η κριτική που άσκησε ο Στρατηγός Δημήτριος Καθενιώτης στην ηγεσία του Στρατού

armyvoice.gr

, , , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.