Όπως συνέβη με τους Ούννους της Παννονίας μετά την ήττα τους στα Καταλαυνικά Πεδία το 451 μ.Χ, έτσι και το Χαγανάτο των Αβάρων μετά την αποτυχημένη πολιορκία της Κωνσταντινούπολης το 626 μ.Χ μπήκε σε τροχιά παρακμής. Σε αντίθεση όμως με την περίπτωση της νομαδικής αυτοκρατορίας του Αττίλα που ουσιαστικά διαλύθηκε εκ των έσω όταν έλειψε η στιβαρή φυσιογνωμία που την κρατούσε ενωμένη, το τέλος των Αβάρων υπήρξε αιματηρότατο και σχεδόν ολοκληρωτικό.
Μανώλης Χατζημανώλης – 26/05/2021 – Ελληνική και Παγκόσμια Στρατ. Ιστορία
Απηυδισμένος από τις ληστρικές επιδρομές των νομάδων, που από το έτος 788 λεηλατούσαν σχεδόν σε ετήσια βάση την νότια Βαυαρία και το υποτελές σε αυτόν λομβαρδικό βασίλειο, ο βασιλέας των Φράγκων Κάρολος ο Μέγας (ο γνωστός μας Καρλομάγνος) αποφάσισε να δώσει την Τελική Λύση στο αβαρικό ζήτημα: Στο διάστημα 791-796 και χρησιμοποιώντας ως αιχμή του δόρατος τους εξαίρετους Λομβαρδούς ιππείς υπό τον υιό του πρίγκιπα Πεπίνο (βασιλιάς της Λομβαρδίας από το 781 υπό την υψηλή εποπτεία του πατέρα του) και τους επίλεκτους θωρακισμένους cabalarii της βασιλικής του ακολουθίας (scara), ο “ελέω Θεού ρήγας Φράγκων και Λομβαρδών και πατρίκιος Ρωμαίων” διέβη επανειλημμένα τα περάσματα των Άλπεων και εξαπέλυσε μια πραγματική εκστρατεία γενοκτονίας εναντίον των παγανιστών Ασιατών, με τους ιππείς να καταστρέφουν σχολαστικά χωριά και ανοχύρωτους νομαδικούς καταυλισμούς και το πιο δυσκίνητο πεζικό των Φράγκων να ακολουθεί σαν οδοστρωτήρας και να σαρώνει τις “σκληρότερες” εστίες αντίστασης.
To 795 μ.Χ η πανωλεθρία των Αβάρων ολοκληρώθηκε όταν οι σύμμαχοι διέσχισαν τον ποταμό Ράαμπ και κατευθυνόμενοι νοτιοανατολικά έφτασαν στην συμβολή του Δούναβη με τον ποταμό Σάβο, όπου άλωσαν την αβαρική πρωτεύουσα. Η “πόλη”, αν και όχι κάτι παραπάνω από ένας κυκλικός, οχυρωμένος με πασσάλους νομαδικός οικισμός βορείως της πόλης Σιγγιδώνας (σημ. Βελιγράδι), είχε γίνει αντικείμενο θρύλων στον μακρινό βορρά καθώς εκεί βρίσκονταν συσσωρευμένοι οι αμύθητοι θησαυροί του Χαγάνου. “Εισφορές”, λύτρα και λάφυρα από επιδρομές δεκαετιών, προερχόμενα κυρίως από την Αυτοκρατορία των Ρωμαίων στον νότο και τους υποτελείς σλαβικούς λαούς, μεταφέρθηκαν με μια επιβλητική φάλαγγα δεκαπέντε τεράστιων βοϊδαμαξών στην πρωτεύουσα του Καρόλου Άαχεν, προκαλώντας ρίγη ενθουσιασμού στους εκστασιασμένους Φράγκους…
Μια τελευταία εκστρατεία του πρίγκιπα Πεπίνου το 796 με αφετηρία τη βόρεια Ιταλία ισοπέδωσε τις τελευταίες εστίες αντίστασης στην Παννονία. Η καταστροφική μανία των Φράγκων ήταν τέτοια ώστε σύμφωνα με χρονικογράφους της εποχής μεγάλο μέρος της χώρας έμεινε ακατοίκητο για χρόνια. Η αβαρική επικράτεια μέχρι την δυτική όχθη του Δούναβη προσαρτήθηκε στο φραγκικό βασίλειο, αποτελώντας την “Αβαρική Μαρκιωνία”, με κάποιους από τους επιζώντες Αβάρους αρχηγούς να υποτάσσονται και να ασπάζονται το έτος 805 τον Χριστιανισμό. Άλλοι κατέφυγαν νοτιοανατολικά στο πρωτο-βουλγαρικό χανάτο, μεταξύ τους και αρκετοί Πρωτο-βούλγαροι της Παννονίας, παλιοί υποτελείς των Αβάρων. Ανάμεσα στους τελευταίους ήταν και ένας φιλόδοξος φύλαρχος ονόματι Κρούμμος. Ο δαιμόνιος οπλαρχηγός θα κατάφερνε να αναδειχθεί το 803 σε χάνο των Βουλγάρων και να ενσωματώσει στο αναζωογονημένο με το “νέο αίμα” των εκ Παννονίας προσφύγων βασίλειό του τις τελευταίες αβαρικές κτήσεις μεταξύ των Καρπαθίων ορέων και της ανατολικής όχθης του Δούναβη. Οι Άβαροι θα αποτελούσαν πλέον μέρος του νέου υπό διαμόρφωση βουλγαρικού έθνους.
Ήταν ένα άγριο τέλος για έναν άγριο λαό που κατά το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του είχε υπάρξει αδυσώπητος εχθρός της Αυτοκρατορίας, ιδιότητα που διατήρησε ακόμα και ξεριζωμένος: Σύμφωνα με το Ανώνυμο Χρονικό, Άβαροι επιζώντες συμμετείχαν στον στρατό του Κρούμμου που το έτος 811 παγίδευσε και κατέσφαξε τον βυζαντινό στρατό στις απόκρημνες διαβάσεις της οροσειράς του Αίμου μαζί με τον άτυχο αυτοκράτορα Νικηφόρο Α’…
Στην εικόνα Άβαροι ιπποτοξότες συγκρούονται με Φράγκους ιππείς και πεζούς.
