Είναι παράδοξο από τον τίτλο το τι σχέση έχει η δολοφονία του Γιαμαμότο το 1943 με του Σουλεϊμανί το 2020 από τις ΗΠΑ. Εκ πρώτης όψεως μιλάμε για το κοινό μια δολοφονίας, όμως οι ομοιότητες και οι αξιοσημείωτες διαφορές έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Τόσο στο πλαίσιο ειδικών επιχειρήσεων όσο και πως ο αποκεφαλισμός σημαντικών προσώπων επηρεάζει σίγουρα την πορεία μιας σύγκρουσης. Να σημειωθεί ότι τόσο ο Γιαμαμότο όσο και ο Σουλεϊμανί ήταν οι κορυφαίοι στρατηγοί των χωρών στην εποχή που έδρασαν. Ο Γιαμαμότο αποτέλεσε κορυφαίο Ιάπωνα Ναύαρχο, από τους κορυφαίους του Β Παγκοσμίου Πολέμου. Καθώς ήταν ο αρχιτέκτονα του πολέμου αεροπλανοφόρων σε σχέση με αεροναυτικές επιχειρήσεις. Και από την άλλη ο Σουλεϊμανί ήταν ο κορυφαίος στρατηγός του Ιράν σε όλες τις δεκαετίες του Ισλαμιστικού καθεστώτος. Διότι ήταν ο καλύτερος στρατηγός στον κόσμο, στον ασύμμετρο πόλεμο και οργάνωσε ολόκληρο τον Άξονα της Αντίστασης και το Στρατιωτικό Δόγμα του Μωσαϊκού Πολέμου του Ιράν.
Ποιος ήταν ο Γιαμαμότο;
Ο Γιαμαμότο γεννήθηκε το 1884 και καταγόταν από μια οικογένεια Σαμουράι. Αργότερα συμμετείχε ως υπολοχαγός σε Ιαπωνικό καταδρομικό κατά την διάρκεια του Ρωσοιαπωνικου πολέμου (1904 – 1905). Κατά το 1916 ενώ από το 1919 μέχρι και το 1921 ο Γιαμαμότο σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Εκεί έμαθε άπταιστα Αγγλικά και γνώρισε την Αμερικανική κουλτούρα αλλά και τις οικονομικές δυνατότητες των ΗΠΑ. Μόλις το 1923 έγινε καπετάνιος πλοίου ενώ αποφάσισε να ειδικευτεί στην νέα ειδικότητα του ναυτικού, που ήταν η ναυτική αεροπορία.
Ο Γιαμαμότο επιθυμούσε την ανάπτυξη ενός ισχυρού Ιαπωνικού στόλου. Επιπρόσθετα συμμετείχε στην Ναυτική Διάσκεψη του Λονδίνου το 1930 και μέσα σε 5 χρόνια έγινε υποναύαρχος. Όταν η Ιαπωνία εισέβαλε στην Κίνα το 1937, βομβάρδισε Αμερικανό πλοίο. Στην συνέχεια το 1940 η Ιαπωνία έκανε συμμαχία με την Γερμανία του Χίτλερ και την Ιταλία του Μουσολίνι. Ο Γιαμαμότο ήταν αντίθετος με όλες αυτές τις επιλογές και τότε έγινε στόχος Ιαπώνων εθνικιστών για να δολοφονηθεί. Τελικά το 1940 ο Γιαμαμότο γίνεται ναύαρχος και είχε επιφυλάξεις με έναν πόλεμο με τις ΗΠΑ καθώς πίστευε ότι δεν θα αρκούσε η διάλυση του Αμερικανικού στόλου και μια κατάληψη των Φιλιππίνων και της Χαβάης. Τελικά στις 7 Δεκεμβρίου του 1941 το σχέδιο του Γιαμαμότο να χτυπήσει το Περλ Χάρμπορ πέτυχε και έμεινε ως μια από τις πιο αιφνιδιαστικές επιθέσεις που έγιναν ποτέ. Μέσα σε μια περίπου ώρα, 22 Αμερικανικά πλοία είχαν βυθιστεί και υποστεί σοβαρές ζημιές, 3.000 στρατιωτικοί είχαν πεθάνει και τραυματίστηκαν άλλοι 1.200 στρατιωτικοί και άμαχοι ενώ καταστράφηκαν 300 Αμερικανικά αεροπλάνα. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στην επέκταση της Ιαπωνίας σε όλη την Νοτιοανατολική Ασία, ηττήθηκε όμως στην Μάχη του Μιντγουει το 1942.
Ποιος ήταν ο Σουλεϊμανί;
Ο Σουλεϊμανί γεννήθηκε το 1957 και μεγάλωσε φτωχά και σκληρά από παιδί. Το 1979 γίνεται μέλος των Φρουρών της Επανάστασης και συμμετέχει στην Ισλαμική Επανάσταση που έγινε εκείνο το έτος. Ενώ λίγους μήνες μετά διοικούσε άνδρες ως αξιωματικός και απέτρεψε μια Κουρδική εξέγερση στο Βόρειο Δυτικό Ιράν. Πολέμησε σε όλο τον πόλεμο Ιράν – Ιράκ (1980 – 1988) ως διοικητής της 41ης Μεραρχίας των Φρουρών της Επανάστασης. Τραυματίστηκε στον πόλεμο και παραλίγο να πεθάνει, ενώ πρώτη φορά έκανε στην πράξη ασύμμετρο πόλεμο απέναντι στις Ιρακινές δυνάμεις του Σαντάμ Χουσεΐν, μέσα στο Ιράκ. Μετά τον πόλεμο την δεκαετία του 1990 ο Σουλεϊμανί πολέμησε το εμπόριο ναρκωτικών οπίου από το Αφγανιστάν με προορισμό την Τουρκία. Πέτυχε σε αυτόν τον πόλεμο, καθώς αξιοποίησε ακριβείς πληροφορίες και ασύμμετρα μέσα. Το 1998 έγινε ο διοικητής της Δύναμης Κουντς, που ήταν μεραρχία των Φρουρών που έκανε ασύμμετρες και άλλες επιχειρήσεις στο εξωτερικό.
Το 2000 ο Σουλεϊμανί στήριξε την Χεζμπολάχ με πράκτορες, όπου αυτό οδήγησε στον τερματισμό της Ισραηλινής κατοχής του Νότιου Λιβάνου. Από το 2003 μέχρι και το 2011 στον πόλεμο στο Ιράκ οι Αμερικανοί έχασαν το λιγότερο 1.000 στρατιώτες, είχαν χιλιάδες τραυματίες, εξαιτίας οργανωμένου αντάρτικου από τον Σουλεϊμανί. Αυτό αναφέρθηκε τόσο από Ισραηλινούς όσο και Αμερικανούς αξιωματούχους, αλλά και από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλτ Τράμπ. Ταυτόχρονα το 2006, ο Σουλεϊμανί ήταν ο βασικός σύμβουλος στον πόλεμο του Λιβάνου – Ισραήλ, οδηγώντας στον θάνατο 150 Ισραηλινούς στρατιώτες, ενώ τραυματίστηκαν άλλοι 1.300 τραυματίες. Έτσι το 2011 έγινε υποστράτηγος από τον ίδιο τον Αλί Χαμενεί. Από τότε ήταν ο δεύτερος ισχυρότερος στο Ιράν. Οργάνωσε τον Άξονα της Αντίστασης μέχρι και τον θάνατο του, το 2020. Έτσι Χαμάς στην Παλαιστίνη, Χεζμπολάχ στο Λίβανο, Ισλαμική Τζιχάντ στο Ιράκ και Χούθι στην Υεμένη, όλοι έδιναν λόγο στον Σουλεϊμανί.
Από το 2013 είχε εμπλοκή στον πόλεμο της Συρίας, με την Χεζμπολάχ, άλλες φιλοιρανικές δυνάμεις και πράκτορες, ενώ σχεδίαζε κινήσεις στον στρατό του Άσαντ. Εξαιτίας του το καθεστώς Άσαντ κράτησε σχεδόν την μισή χώρα, ενώ ο Σουλειμανί, οδήγησε στην Ρωσική επέμβαση στην Συρία το 2015, μιας και ο ίδιος είχε επισκεφτεί την Μόσχα. Έτσι έφερε την Ρωσία στην Συρία και την αυξημένη παρουσία στο Ιράν. Έτσι εξαιτίας του σώθηκε το καθεστώς Άσαντ και το ISIS από το 2016 άρχισε να έχει ήττες στην Συρία. Οπότε δύο φορές ο Σουλειμανί έβλαψε την Τουρκία, καθώς από την μια για το εμπόριο ναρκωτικών με τους Ταλιμπάν την δεκαετία του 1990 και μετά με το παράνομο εμπόριο πετρελαίου και όπλων του ISIS στην Βόρεια Συρία.
Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν να γίνει η δεύτερη ισχυρότερη προσωπικότητα στο Ιραν και το δεξί χέρι του Ανώτατου Θρησκευτικού Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεί. Χαρακτηρίστηκε από Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους ως ο πιο ισχυρός πράκτορας στην Μέση Ανατολή και ιδιοφυία του ασύμμετρου πολέμου.
Πως οι ΗΠΑ σκότωσαν τον Γιαμαμότο;
Μετά την ήττα των Ιαπώνων στην Ναυμαχία του Μιντγουει, οι Αμερικανοί πήραν την πρωτοβουλία στον πόλεμο του Ειρηνικού. Οι Αμερικανοί αποφάσισαν να δολοφονήσουν τον Γιαμαμότο στα τέλη του 1942, η αιτία ήταν ότι ήταν ο αρχιτέκτονας της αιφνίδιας επίθεσης στο Περλ Χάρμπορ. Αλλά και ότι ήταν ο κορυφαίος ναύαρχος των Ιαπώνων, που είχε σπουδάσει στις ΗΠΑ και γνώριζε αρκετά καλά τους Αμερικανούς. Έτσι ξεκίνησε κατασκοπεία για τις κινήσεις του Γιαμαμότο, και σχεδιάστηκε ως Επιχείρηση Εκδίκησης (Operation Vengeance). Στις 18 Απριλίου του 1943 απογειώθηκαν 16 Αμερικανικά μαχητικά P 38 έστησαν ενέδρα στο μαχητικό αεροσκάφος και στην συνοδεία του Γιαμαμότο. Είχε γίνει αποκρυπτογράφηση από τις Αμερικανικές υπηρεσίες και μαθεύτηκε ακριβώς το δρομολόγιο που έκανε τότε καθημερινά ο Γιαμαμότο. Τότε η ενέδρα πέτυχε και κατάφεραν να καταρρίψουν το αεροσκάφος του Γιαμαμότο, πάνω από το νησί Μπουγκαινβίλ. Οι Αμερικανοί έχασαν μόλις ένα αεροσκάφος ενώ οι Ιάπωνες έχασαν δύο αεροσκάφη και ένα υπέστη ζημίες. Η δολοφονία θεωρήθηκε και θεωρείται γενικά μέχρι σήμερα νόμιμη, στα πλαίσια ενός επίσημου πολέμου, στο Μέτωπο του Ειρηνικού.
Πως οι ΗΠΑ σκότωσαν τον Σουλεϊμανί;
Τόσο Ισραηλινοί όσο και Αμερικανοί με τις μυστικές τους υπηρεσίες έψαχναν για χρόνια τον Σουλεϊμανί. Τελικά κατάφεραν να τον εντοπίσουν στο Ιράκ, και ότι θα βρισκόταν στην Βαγδάτη. Έτσι αποφασίστηκε από την Αμερικανική Κυβέρνηση και τον τότε Πρόεδρο Ντόναλντ Τράμπ, να δολοφονηθεί. Στις 3 Ιανουαρίου του 2020 μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone), επιτέθηκε στο αυτοκίνητο που επέβαινε σκότωσε τον Σουλεϊμανί, άλλους 4 Ιρανούς αξιωματούχους και 5 Ιρακινούς (ένας από αυτούς ηγέτης μιας φιλοιρανικής πολιτοφυλακής στο Ιράκ). Το Ιράν τον έκανε μάρτυρα με μια κηδεία με εκαντοντάδες χιλιάδες ανθρώπους σε μια μέρα, ενώ εκτόξευσε βαλλιστικούς πυραύλους, τραυματίζοντας 110 Αμερικανούς στρατιώτες.
Αιτία της δολοφονίας του Σουλεϊμανί, ήταν ότι σύμφωνα με τις ΗΠΑ θα προετοίμαζε επιθέσεις εναντίον Αμερικανών διπλωματών και στρατιωτών. Ενώ στον πόλεμο στο Ιράκ από το 2003 μέχρι το 2011, ο Σουλειμανί με κρυφές επιχειρήσεις, σκότωσε με δυνάμεις του 603 Αμερικανούς και προκάλεσε τραυματισμών πάνω από 2.000 ακόμα. Από την άλλη μέχρι σήμερα, δεν είναι αποδεκτό ακόμα και στην Δύση, ότι η δολοφονία ήταν νόμιμη με βάση το διεθνές δίκαιο και την διπλωματία. Μιας και έγινε σε συνθήκες υβριδικού πολέμου και δεν υπήρξε τότε επίσημος πόλεμος Ισράλ Ιράν ή ΗΠΑ με το Ιράν.
Η Σύγκριση
Αρχικά μιλάμε για τα κοινά και στις δύο δολοφονίες. Προφανώς μιλάμε για Αμερικανική επιχείρηση που βασίστηκε σε ακριβής πληροφορίες. Σκοτώθηκαν και στις δύο περιπτώσεις οι κορυφαίοι και κομβικοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι, της Ιαπωνίας και του Ιράν αντίστοιχα. Τέλος έγινε από αέρος και στις δύο δολοφονίες και όχι από κατασκόπους ή από το έδαφος. Από την άλλη στις διαφορές από την μια είχαμε έναν ναύαρχο που επιτέθηκε με τις δυνάμεις τους, στις ΗΠΑ και τότε έγινε επίσημος πόλεμος. Από την άλλη έναν υποστράτηγο που δεν είχε επίσημο πόλεμο με τις ΗΠΑ, αλλά έκανε ασύμμετρο και υβριδικό πόλεμο στο Ισραήλ και έμμεσα στις ΗΠΑ. Για αυτό υπάρχει και η άλλη διαφορά, ότι από την μια μιλάμε για δολοφονική πράξη σε επίσημο πόλεμο ενώ από την άλλη όχι. Τέλος από την μια οι Ιάπωνες έχασαν τον κορυφαίο στρατιωτικό μυαλό τους, αλλά είχαν ακόμα ισχυρότατο ναυτικό και στρατό, οπότε τους έπληξαν το ηθικό. Ενώ από την άλλη το Ιραν έχασε το μυαλό και τον αρχιτέκτονα της εξωτερικής πολιτικής και στρατιωτικής του οργάνωσης (ειδικά στον ασύμμετρο πόλεμο και τον λεγόμενο Άξονα της Αντίστασης). Έτσι μειώθηκε η ίδια η ισχύς του Ιράν σε έναν βαθμό ενώ το ηθικό δεν χτυπήθηκε λόγο θρησκευτικού φανατισμού και συγκεκριμένα με την έννοια του μάρτυρα που υπάρχει στο Θεοκρατικό Καθεστώς του Ιράν.
Πηγές – Βιβλιογραφία
1) Η Ιαπωνία στον πόλεμο του Ειρηνικού, Kobayashi Augustine, Εκδόσεις Historical Quest (2016)
2) Masters of War: Isoroku Yamamoto, J.F. Atkinson, Kindle Edition (2025)
3) Killing Yamamoto: The American Raid That Avenged Pearl Harbor, Daniel Haulman, Kindle Edition (2015)
4) Η σύγχρονη ιστορία του Ιράν, Ervand Abrahamian, Εκδόσεις Σάλτο (2026)
5) Ιράν: Πολιτική οικονομία, διεθνείς και περιφερειακές σχέσεις (2014)
6) Ιράν, Βαλλιανάτος Σ & Βασιλάκη Α, Εκδόσεις Παπαζήση (2014)
