Ο Μάξιμος Μαργούνιος ήταν Έλληνας επίσκοπος Κυθήρων και σημαντικός λόγιος του 16-17ου αιώνα. Γεννήθηκε στον Χάνδακα (Ηράκλειο) και έδρασε μεταξύ Κρήτης και Βενετίας. Υπήρξε από τους πρώτους υποστηρικτές της κίνησης του πατριάρχη Ιερεμία του Τρανού για την αναγέννηση της ελληνορθόδοξης παιδείας, η οποία τον καιρό εκείνο απειλείτο με εξαφάνιση.
Το παρακάτω απόσπασμα αποτελεί παραίνεση στην ελληνική νεολαία της εποχής, να εντρυφήσει στην παιδεία και να φανεί αντάξια των αρχαίων προγόνων:
«Τί μέλλετε, ὦ παῖδες Ἑλλήνων; Καταφρονήσατε ἤδη κακίας, ἀντιποιήθητε ἀρετῆς, γεννήθητε καλῶν γονέων καλὰ γεννήματα, οὐδεὶς πόνος, μόνον βουλήθητε, οὐδὲν γὰρ τῷ βουλομένῳ ἀδύνατον, καὶ μάλιστα θεοῦ συνειδότος.
Μὴ τοσοῦτον περιφρονείσθαι ἐάσατε τὰ ἡμέτερα, ἀλλ’ ἔργοις τὸ τῆς πίστεως φαιδρὸν ἐκλαμπρύνατε, μὴ πρὸς ἀτυχίας τοσαύτας εἰδότες καὶ πείθοντες ἑαυτοὺς ὅτι κρεῖττον τὸ θεῖον ἢ περ ἡμεῖς διοικεῖ τὰ ἡμέτερα, βέλτιον γὰρ ὄντως βέλτιον τὸ καλῶς πτωχεύειν ἢ κακῶς πλουτεῖν, εἰ δὲ καὶ τὸν ὄντως πλοῦτον ποθεῖτε, ταῖς ἀρεταῖς ἐντρυφήσατε ὥσπερ οἱ πρόγονοι καὶ μὴ ἥττονες αὐτῶν ἐπ’ ἀρετῇ φανῆναι βουλήθητε.
Αἰσχρὸν ὑμᾶς Ἑλλήνων παῖδας ὄντας Λατίνων ἡττᾶσθαι ἐπὶ σοφίᾳ καὶ τῇ ἄλλῃ παιδείᾳ, οὐχ ὑφ’ ὑμῶν οὗτοι ταῦτα πάντα λαβόντες κέκτηνται; Τί τοίνυν, ἔξον ὑμῖν ὑπὲρ τούτους ἐν τούτοις πλεονεκτεῖν, μειονεκτεῖν μᾶλλον προήρησθε;»
Πηγή: Chrysoloras X @AlYunan00 03/05/2026
