Ομοιότητες ταφικών πρακτικών αρχαίας Ελλάδας και χριστιανισμού

Γράφει ο Παναγιώτης Βασιλόπουλος
φοιτητής ιστορίας και αρχαιολογίας ΑΠΘ

Παρατηρώντας κανείς τις ταφικές πρακτικές που χρησιμοποιούμε σήμερα οι χριστιανοί, θα διαπιστώσει ότι πολλά ταφικά έθιμα είναι παραδεδομένα από  τους αρχαίους μας προγόνους. Το παρόν άρθρο, πέραν από το σκοπό να πληροφορήσει τους αναγνώστες για το πως οι αρχαίοι έθαβαν τους νεκρούς τους, έχει και την πρόθεση να δείξει την συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού στο πέρασμα των αιώνων. Η περίοδος που εξετάζει το παρόν άρθρο είναι η αρχαϊκή εποχή και εξής, καθώς από τότε κυριαρχεί η ταφή.

Το ταξίδι του νεκρού για τον κάτω κόσμο ξεκινούσε με τον Ερμή να την πηγαίνει στον Αχέροντα ποταμό, από εκεί ο Χάρων διαπόρθμευε την ψυχή στην απέναντι όχθη. Ο νεκρός κατέβαλλε το ναύλο του ενός οβολού, εάν ο νεκρός δεν είχε τον οβολό η ψυχή του περίμενε αιωνίως να περάσει απέναντι και έτσι δεν μπορουσε να βρεί την ησυχία της .Ύστερα κρινόταν από τους κριτές του Άδη τον Αίακο, τον Μίνωα και τον Ροδάμανθυ και ανάλογα τις πράξεις του πήγαινε ή στα Ηλύσια Πεδία τον αντίστοιχο παράδεισο ή στον Τάρταρο την αντίστοιχη κόλαση και τέλος υπήρχε ένας ενδιάμεσος τόπος, όπου οι νεκροί περιπλανιόντουσαν ως σκιές χωρίς συνείδηση.

Τα στάδια της ταφής κατά την αρχαιότητα είναι η πρόθεσις, η εκφορά, ο ενταφιασμός, το παράδειπνο και το μνημόσυνο.

Πρόθεσις

Κατά την διαδικασία αυτή το σώμα του τεθνεώτα παρέμενε την νύχτα στο σπίτι, πλενόταν, λουζόταν, ντυνόταν και του περνούσαν πέπλο (σάβανο). Συγγενείς και φίλοι συγκεντρωνόταν στο σπίτι του νεκρού και τον μοιρολογούσαν.

Εκφορά

Η εκφορά η νεκρική πομπή, στην οποία οι παρευρισκόμενοι σιωπηλοί πηγαίνανε τον νεκρό στην τελευταία του κατοικία.

Ενταφιασμός: Κατά την διαδικασία του ενταφιασμού ο νεκρός τοποθετούνταν στον τάφο, γινόταν οι προσφορά των χοών λάδι, κρασί, νερό, αρώματα με σκοπό τον εξαγνισμό του νεκρού. Ύστερα στον τάφο τοποθετούνταν τα κτερίσματα, αγγεία δηλαδή που θάβονταν μαζί με τον νεκρό, όπως γαμικοί λέβητες, αμφορείς, λήκυθοι, αλάβαστρα, πινάκια κλπ. Στην κατηγορία των κτερισμάτων εντάσσονταν και τα αγαπημένα αντικείμενα των νεκρών τα οποία είναι ποικίλων ειδών π.χ. κοσμήματα, πανοπλίες, παιχνίδια σε μικρά παιδία κλπ. Στο τέλος ο λάκκος σφραγιζόταν με μαρμάρινη πλάκα και φυτεύονταν λουλούδια για να εξαγνιστεί η γή  και να αναπαυθεί ο νεκρός

Παράδειπνο: Ήταν το γεύμα που παρέθετε η οικογένεια του θανούντος. Η οικεία έπρεπε να υποστεί τελετουργικό καθαρμό, για να φύγει το μίασμα, με αγιασμό και θυμίαμα.

Μνημόσυνα: Το μνημόσυνο ήταν τελετουργικό κατά το οποίο οι συγγενείς μαζευόταν κάνοντας δεήσεις και θυσίες με σκοπό να δώσουν οι θεοί συγχώρεση στους νεκρούς για τα αμαρτήματα τους και μετά όλοι μαζί δειπνούσαν δίπλα από το μνήμα. Το μνημόσυνο γινόταν στις τρείς, στις εννιά (ένατα) και στις τριάντα (τριακάς) μέρες μετά την ταφή.

Καταγράφοντας την ταφική πρακτική των αρχαίων Ελλήνων παρατηρούμε ότι όλα τα έθιμα που χρησιμοποιούμε εμείς οι χριστιανοί Έλληνες σήμερα με τις όποιες παραλλαγές στο πέρασμα των αιώνων είναι απευθείας συνέχεια από την αρχαιότητα, τα οποία η έλευση του χριστιανισμού τα ανανοηματοδότησε στο  πλαίσιο της ελεύσεως του Σωτήρα Χριστού και της αιωνίου ζωής. Ακόμα και στο λεξιλόγιο  της θρησκείας εντοπίζεται αυτή η συνέχεια π.χ. Έξοδος= Ως η έξοδος του χορού από την ορχήστρα κατά το τέλος του δράματος, η εκ του βίου έξοδος. Εξ΄ου και η εξόδιος ακολουθία, η λέξη κηδεία εκ του ρήματος κήδομαι που σημαίνει φροντίζω= κήδομαι-κῆδος-κηδεία, μνήμα από το μνημίσκομαι, μακάριος= μη+κηρ(όλεθρος) αυτός που δεν μπορεί να υποστεί πια τον όλεθρο. Επίσης και στον τρόπο που θρηνούμε υπάρχει ομοιότητα αρκεί ο αναγνώστης να παρατηρήσει τις σκηνές πρόθεσης και εκφοράς.

, , , , , , , ,

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.