Στις ημέρες, η λέξη γύφτος χρησιμοποιείται υποτιμητικά, θέλοντας να στοχοποιήσει μία συγκεκριμένη ομάδα ανθρώπων. Ωστόσο, το προσωνύμιο Γύφτος συνδέθηκε και με τον ηρωισμό και με τη λεβεντιά.
της Μαρίας Σκαμπαρδώνη,
Η ιστορία του Βασίλη Μήτρου αυτό αποδεικνύει. Ο μοναδικός Έλληνας που έπεσε στη μάχη της Λαμπούσας στις 3 Σεπτέμβρη του 1944, προσφέροντας ένα ισχυρό πλήγμα στους Γερμανούς κατακτητές που πολιουρκούσαν τα Ελληνικά χωριά μας.
Από όπου και αν περνούσε ο Μήτρου, άφηνε έντονη την αίσθηση του νικητή, την οποία ούτε και οι αντίπαλοί του μπορούσα να αγνοήσουν.
Οι ταγματασφαλίτες μουρμούριζαν “έρχεται ο Γύφτος” με τους Γερμανούς να τον μισούν και τους σκλαβωμένους να τον αγαπούν και να βλέπουν στο πρόσωπό του έναν λυτρωτή.
Ο Θανάσης Τζάνος ο οποίος υπήρξε καπετάνιος του και βασική προσωπικότητα του ΕΑΜ στη Νότια Εύβοια, αναφέρεται σε αυτόν με εξαιρετικά επαινετικά λόγια. Τον περιγράφει ως “άξιο και φιλότιμο”, ως ένα ανήσυχο πνεύμα που δεν επαναπαυόταν και λαχταρούσε τη στιγμή που θα πολεμούσε εναντίον των Γερμανών.
Στις 3 Σεπτεμβρίου του 1944, στην τοποθεσία Λαμπούσα κοντά στην Κύμη Ευβοίας, μαχητές του 3ου και 7ου τάγματος του ΕΛΑΣ δίνουν ένα ισχυρό χτύπημα στον Γερμανικό εγωισμό. Η πράξη τους ερχόταν ως αντεκδίκηση για τη θηριωδία που εκείνοι διέπραξαν τον Μάϊο του 1944 στο χωριό Κακολύρι όπου εκτέλεσαν 30 κατοίκους.
Παρά τις τεράστιες ανθρώπινες απώλειες, η οργανωμένη επίθεση και η στήριξη των γειτονικών χωριών κατάφεραν να προκαλέσουν μία ισχυρή ήττα στο Γερμανικό στρατό.
Οι Γερμανοί υπέστησαν σοβαρό πλήγμα, ανακαλύπτοντας ότι το γενναίο φρόνημα των ανταρτών και η οργάνωση μίας ομάδας που διαπνέεεται από τα ίδια ιδανικά, μπορούν να κατατροπώσουν τον οποιονδήποτε.
Η μάχη της Λαμπούσας έμεινε αθάνατη εξαιτίας της αυταπάρνησης ενός ανθρώπου. Του τσιγγάνου Βασίλη Μήτρου, του καπετάνιου του ΕΛΑΣ που έμεινε στην ιστορία με το παρατσούκλι “γύφτος”.
Σε αυτή τη μάχη θα χάσει τη ζωή του, έχοντας καταφέρει να ντροπιάσει τους Γερμανούς και κάνοντας μέχρι και το ραδιόφωνο του Λονδίνου να αναγγέλλει τη σημαντική είδηση της νίκης.
Η προσωπικότητά του τοποθετήθηκε δίπλα στους μεγάλους ήρωες της Ιστορίας, αποδεικνύοντας ότι καμία λέξη δεν είναι προσβλητική. Για τον Μήτρου το ψευδώνυμο “γύφτος” έγινε συνώνυμο του θάρρους, της αυταπάρνησης, της γενναιότητας.
