«Σχεδίασε [ὁ Ἰουλιανὸς] νὰ ξαναχτίσει μὲ τεράστιο κόστος ἔργου τὸν κάποτε λαμπρὸ ναὸ στὰ Ἱεροσόλυμα […] Ἀνέθεσε στὸν Ἀλύπιο ἀπὸ τὴν Ἀντιόχεια, ἄλλοτε ὑποέπαρχο τῆς Βρετανίας, τὴν ἄμεση ἐκτέλεση τοῦ ἔργου αὐτοῦ. Ὅμως, ἂν καὶ ὁ Ἀλύπιος ξεκίνησε τὸ ἔργο μὲ μεγάλο ζῆλο βοηθούμενος ἀπὸ τὸν κυβερνήτη τῆς ἐπαρχίας [Παλαιστίνης A΄], τρομακτικοὶ πύρινοι ὄγκοι ἔβγαιναν συνεχῶς ἀπὸ τὰ θεμέλια καὶ ἔκαναν τὸν τόπο ἀπρόσιτο στοὺς ἐργάτες. Πολλοὶ ἀπὸ αὐτοὺς μάλιστα κάηκαν καὶ πέθαναν. Κι ἐπειδὴ μὲ τρόπο αὐτὸ τὰ στοιχεῖα τῆς φύσης τοὺς ἀπωθοῦσαν, ἡ προσπάθεια σταμάτησε».
Ἀμμιανὸς Μαρκελλίνος, 23.1-2-3.
«[Ὁ Ἰουλιανὸς] καὶ χρήματα πολλὰ ξόδεψε καὶ ἐπιστάτες στὸ ἔργο ἔστειλε τοὺς πιὸ σπουδαῖους τῆς αὐτοκρατορικῆς αὐλῆς, καὶ τεχνίτες ἀπὸ κάθε μέρος μετέφερε, καὶ ὅλα τὰ ἔκανε […] Μόλις λοιπὸν οἱ Ἰουδαῖοι ἄρχισαν νὰ καταγίνονται καὶ ἄρχισαν νὰ ἀνοίγουν τὰ θεμέλια καὶ εἶχαν ἀδειάσει πολὺ χῶμα, καὶ ἐπρόκειτο νὰ ἀρχίσουν νὰ κτίζουν τὸ ναό, ξεπηδώντας φωτιὰ ἀπὸ τὰ θεμέλια, κατέκαψε ἀμέσως πολλοὺς ἀνθρώπους ἀλλὰ καὶ τὶς πέτρες τοῦ τόπου ἐκείνου. Καὶ σταμάτησε ἀπὸ τὴν ἄκαιρη αὐτὴ προσπάθεια ὄχι μόνο ἐκείνους ποὺ ἐπεχείρησαν τὸ ἔργο, ἀλλὰ καὶ πολλοὶ Ἰουδαῖοι βλέποντας αὐτὰ ἔμειναν κατάπληκτοι καὶ ντροπιάστηκαν. Ὅταν ὁ βασιλιὰς Ἰουλιανὸς πληροφορήθηκε ὅλα αὐτά, ἂν καὶ εἶχε μεγάλη μανία γιὰ νὰ γίνει τὸ ἔργο, φοβούμενος μὴν τυχόν, προχωρώντας το, ἐπισύρει στὸ κεφάλι του τὴ φωτιὰ ἐκείνη, σταμάτησε τὴν προσπάθεια, ὑφιστάμενος τὴν ἧττα μὲ ὅλους τοὺς δικούς του.
Καὶ τώρα ἂν ἐπισκεφτεῖς τὰ Ἱεροσόλυμα, θὰ δεῖς γυμνὰ τὰ θεμέλια. Καὶ ἂν ζητήσεις νὰ μάθεις τὴν αἰτία, δὲν θὰ ἀκούσεις καμμιὰ ἄλλη παρὰ αὐτή. Καὶ τοῦ πράγματος αὐτοῦ εἴμαστε ὅλοι ἐμεῖς μάρτυρες. Γιατὶ αὐτὸ δὲν συνέβη πρὶν ἀπὸ πολλὰ χρόνια, ἀλλὰ στὶς μέρες μας. Δὲν ἔγινε σὲ χρόνια εὐσεβῶν βασιλέων, γιὰ νὰ μὴν ἰσχυριστοῦν μερικοὶ ὅτι «ἐπενέβησαν οἱ Χριστιανοὶ καὶ ἐμπόδισαν ὅλα αὐτά», ἀλλὰ τότε, ὅταν καταδιωκόταν ἡ πίστη μας, ὅταν ἡ εἰδωλολατρία βρισκόταν σὲ ἄνθιση.
Ἰωάννης Χρυσόστομος, Κατὰ Ἰουδαίων λόγος Ε΄, 11.
«Πάντοτε σέβομαι τὸν Θεὸ τοῦ Ἀβραάμ, τοῦ Ἰσαὰκ καὶ τοῦ Ἰακώβ, οἱ ὁποῖοι σεβάστηκαν ἕναν θεὸ εὐμενὴ σὲ μένα […] γιατὶ εἶναι ἕνας μεγάλος καὶ πανίσχυρος θεός». «Ὁ θεὸς ποὺ τιμοῦν [oἱ Ἰουδαῖοι] εἶναι ἀληθινὰ παντοδύναμος καὶ ἀγαθότατος καὶ κυβερνᾶ τὸν αἰσθητὸ κόσμο […] λατρεύεται ἀπὸ ἐμᾶς μὲ ἄλλα ὀνόματα».
Ἰουλιανός, Κατὰ Γαλιλαίων, 45 (354b). Ἐπιστολὴ πρὸς ἀρχιερέα Θεόδωρο, 454a).
Ανθολόγηση: Γιάννης Ταχόπουλος 21/09/2026
