της Μαρίας Σκαμπαρδώνη,
Σκληρή πειθαρχία, έμφαση στο στρατό, ύψιστο ιδανικό ζωής η διαφύλαξη της αυτονομίας και ο σεβασμός απέναντι στο Κράτος.
Η Αρχαία Σπάρτη είναι ίσως η πρώτη πόλη της αρχαιότητας που προσφέρει την προτύπωση του σύγχρονου μιλιταριστικού Κράτους.
Ακόμα και σήμερα, η φράση Στρατιωτική πειθαρχία χρησιμοποιείται για να αναδείξει τη σκληραγώηγηση και την εγκράτεια στην οποία υποβάλλει τον εαυτό του ένας άνθρωπος για να οδηγηθεί σε ένα σωματικό και πνευματικό ζενίθ.
Ο Λύκουργος θέλησε να προσδιορίσει τον στρατιωτικό προσανατολισμό της Σπάρτης και μέσω της νομοθεσίας να γεννήσει στους νέους την πίστη στην αξία της πατρίδας, αλλά και στους μεγαλύτερους την αίσθηση της αυτοπειθαρχίας και του αυτοελέγχου.
Στην αρχαία Σπάρτη, όλη η νοοτροπία ζωής ξεδιπλώνεται γύρω από την αφοσίωση στην ιδέα του Κράτους το οποίο ανάγεται σε ύψιστο ιδανικό, όπως και η διαφύλαξη των συνόρων του.
Προϋπόθεση για την ικανοποιητική διαφύλαξη του Κράτους και της επαρκούς προστασίας των συνόρων του, είναι η σωματική αρτιότητα και η σκληραγώγηση των νέων που θα αποτελέσουν το νέο στρατιωτικό δυναμικό.
Για εκείνη την εποχή και για τη δική τους αντίληψη ζωής, ένα παιδί με κάποια σωματική δυσπλασία ή αναπηρία φαντάζει εμπόδιο, καθώς η άψογη φυσική κατάσταση πρέπει να είναι το κύριο προσόν των νεαρών Σπαρτιατιών.
Εκτός της σωματικής σκληραγώγησης, απαραίτητο προσόν ήταν η απόκτηση δεξιοτήτων επιβίωσης, οι οποίες θα βοηθούσαν το νεαρό Σπαρτιάτη να επιβιώνει σε συνθήκες πολέμου και να παραμένει στη ζωή. Η κλοπή στην μιλιταριστική αντίληψη της Σπάρτης ανάγεται σε αναγκαία απόκτηση μίας δεξιότητας που σε βοηθήσει να παραμείνεις στη ζωή, όταν η κατάσταση του πολέμου έχει κυρήξει σε έκταση ανάγκη ολόκληρη την περιοχή.
Η Αρχαία Σπάρτη μας δίνει μία διαφορετική οπτική της οικογένειας, αποδεικνύοντας ότι υπάρχουν πολλές και διαφορετικές δομές ανάλογα το πολιτιστικό πλαίσιο. Στη Σπάρτη τα παιδιά από την ηλικία των επτά ετών ανήκουν στο Κράτος, το οποίο αναλαμβάνει την κηδεμονία τους.
Η γυναίκα στη Σπαρτιατική κοινωνία λαμβάνει εξαιρετικών προνομίων, διότι όπως είχε απαντήσει κάποτε μία Σπαρτιάτισσα “εμείς είμαστε που τεκνοποιούμε άνδρες στρατιώτες”.
Ο θεσμός της ξενηλασίας και οι είλωτες θα γραντζουνούσαν τα σημερινά ανθρωπιστικά και αξιακά μας ιδανικά. Μαζί με τους πολίτες και τους περίοικους, ανήκαν στα τρία κοινωνικά στρώματα που αποτελούσαν την κοινωνία της Αρχαίας Σπάρτης, καταλαμβάνοντας την τρίτη και τελευταία θέση. Δεν είχαν πολιτικά δικαιώματα, αλλά μπορούσαν να υπηρετήσουν στο στρατό. Οι είλωτες είχαν το κύριο έργο να προσφέρουν έργο και στηρίζουν τους κυρίους τους, με την επανάσταση των ίδιων για την αποτίναξω των δεσμών της υποτέλειας να είναι μόνιμος φόβος των Σπαρτιατών.
Ο φόβος ότι ξένα ήθη και ενδεχομένως η μεγαλύτερη ελευθεριότητα άλλων περιοχών βάλουν στους αυστηρά πειθαρχημένους Σπαρτιάτες την ιδέα της καλοπέρασης και της τρυφυλότητας, ο θεσμός της ξενηλασίας είναι εκείνος που εξαναγκαστικά αποτρέπει αυτή την αγωνία.
Με την ξενηλασία εννοούμε την πρακτική του Αρχαίου Σπαρτιατικού Κράτους να μην επιτρέπει σε ξένους να μένουν εντός των συνόρων της για μεγάλο χρονικό διάστημα, με σκοπό να αποτραπεί η συλλογή πληροφοριών που αφορούν την εσωτερική της οργάνωση και τη στρατιωτική της ισχύ.
Η Σπάρτη ήταν ιδιαίτερα κλειστή κοινωνία, με όχι τόσο μεγάλη αποδοχή για την εισροή ξένου στοιχείου ή την ανάμειξη με ανθρώπους άλλων πολιτειών.
Η αγωγή ήταν το κουβάρι που ξετυλίγει ολόκληρη τη φιλοσοφία και τη στρατιωτική φιλοσοφία της αρχαίας Σπάρτης. Διαχρονικά γοητεύει, ολίγον τρομάζει με αυτή τη στυγνή αντιμετώπιση της ζωής η οποία αφορά μόνο την αφοσίωση στο Κράτος και την απουσία ελέους.
Αλλά, είναι μεγάλο μέρος της Ελληνικής και παγκόσμιας Ιστορίας, δείχνοντας την εφαρμογή του μιλιταρισμού στην πραγματική της μορφή.
Ενώ για την Αρχαία Αθήνα έχουν φραφεί πολλά βιβλία, για την Αρχαία Σπάρτη όχι. Το καλύτερο είναι ίσως το δίτομο τού Σαράντου Καργάκου “Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΣΠΑΡΤΗΣ.