Παρακάτω ένα απόσπασμα απο το γράμμα ενός Ναξιώτη αιχμαλώτου του 17ου αιώνα προς τη γυναίκα του. Γράφει από την Τρίπολη της Βαρβαριάς (Λιβύης) όπου έφτασε μετά απο εβδομάδες μέσα σε μία γαλιότα, αφού πιάστηκε αιχμάλωτος απο Βαρβαρέζους πειρατές κάπου στο Αιγαίο, και περιγράφει τις συνθήκες αιχμαλωσίας του.
Chrysoloras – 25/05/2026 – X
Έχοντας για μέρες “ένα κομμάτι παξιμάδι το ταχύ μουχλιασμένο που δεν το’τρωγε ο χοίρος και μια τάσα νερό βρωμισμένο” ο Ναξιώτης θα εκφράσει τη νοσταλγία του για τη γυναίκα και τα παιδιά του:
“…Ωχου και αλλοίμονο, αγάπη μου, και να ήθελα σου γροικώ να μην έχω τώρα το στειρεμό σου να καίγωμαι, ώχου, παιδάκια μου, μωρουδάκια μου, ώχου γλυκότατά μου, ω φως των εμματιών μου και πώς σας εποχωρίστηκα, ωχ αλλοίμονο, οι ανεστεναγμοί κάβγου τα χείλη μου και δεν έχω δροσισμό, τα μάτια μου δε σκολάζου ποτέ και άν πιω ένα σκουτέλι νερό πίνω δύο σκουτέλια φαρμάκι και χύνω άλλα τόσα δάκρυα που όσες μπουκουνιές τρώγω τόσους αναστεναγμούς βγάνω και τα μάτια μου, που τρέχου σά το ποταμό ζωή κρινάμενη έχω, αγάπη μου, δεν τόνε δύνομαι το στειρεμό σου μηδέ των παιδιώ μου. Ωχου, Λιανή μου, καρδιά μου, ώχου Χρουσάκη μου, φως των εμματιών μου. Μολονετούτο, δόξα σοι ο Θεός, ας γίνη το θέλημά σου, Κύριε, όχι το δικό μου, μα παρακαλώ σε, Θεέ μου, λεημοσύνη, όχι δικαιοσύνη, δεν ημπορώ να σου γράφω τα βάσανα που επέρασα και όπου περνώ, γιατί αν ήτο η θάλασσα μελάνι και η γη χαρτί δεν έσωνε να σου τα γράψω…”
- Ναξιακόν ημερολόγιον του δισεκτου έτους 1896 / τη συμπράξει φιλομούσων λογίων υπό Γεωργίου Ι. Βυρίνη.
