γράφει ο Σωτήρης Αμάραντος, διδάκτορας πολιτικής φιλοσοφίας
Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες οι κοινωνίες αναζητούν στην ασχήμια, στη χαμέρπεια και στην εξαθλίωση τους όρους της τραγικής συνειδητοποίησης του συλλογικού τους εαυτού, ώστε μέσα από τις διαδικασίες συμβολικής βίωσης του σκότους να αποτινάξουν την επίπλαστη ωραιότητα και να προβούν σε μια πράξη υπέρβασης του αδιεξόδου.
Υπάρχουν όμως και στιγμές που το σκοτάδι επικρατεί τόσο στη ρέουσα πραγματικότητα όσο και σε όλες τις συμβολικές όψεις του κοινωνικού βίου. Οι απαξίες μετατρέπονται σε αξίες και το όνειδος κατακτά το βάθρο της τιμής. Σε αυτές τις περιόδους είναι που οι κοινωνίες χρειάζονται τις ηρωικές αναπαραστάσεις, οι οποίες με λόγους και κυρίως με έργα, προσφέρουν ανιδιοτελώς την ύπαρξή τους για την εξυπηρέτηση ενός ανώτερου σκοπού.
Πρόκειται για μια αναγκαία κίνηση από το πραγματικό στο ιδεατό ώστε να μετατοπιστούν έστω κατ΄ελάχιστον οι άξονες του πρώτου προς το δεύτερο. Οι ηρωικές αυτές αναπαραστάσεις μπορούν να ενσαρκωθούν είτε σε μυθικές αφηγήσεις είτε σε υπαρκτά πρόσωπα, των οποίων ο βίος αποτελεί τη γέφυρα μεταξύ πραγματικότητας και ιδεατότητας.
Τόσο το «υλικό» του μύθου όσο και η βιογραφία του προσώπου δεν αυτοπροτείνονται για την κατάληψη περίοπτης θέσης στις συλλογικές αναπαραστάσεις. Η αναγνώρισή τους γίνεται άμεσα, δηλαδή μέσα στη συνείδηση του λαϊκού ψυχισμού. Αυτή τη λαϊκή αναγνώριση έρχεται στη συνέχεια να σχηματοποιήσει ο καλλιτέχνης. Τι ακριβώς από το αποτέλεσμα της καλλιτεχνικής δημιουργίας ανήκει στο πραγματικό και τι στο ιδεατό δεν έχει και τόση σημασία, καθώς αυτό που ζωογονεί την όλη διεργασία είναι η κοινωνική και πολιτική λειτουργία που επιτελεί με μέτρο την αξιοπρέπεια και την ελευθερία.
Αυτή ακριβώς είναι η περίπτωση του Ιωάννη Καποδίστρια τόσο ως ιστορικής προσωπικότητας όσο και ως αποτέλεσμα καλλιτεχνικής δημιουργίας. Στον βαθμό που οι δυο αυτές διαστάσεις παραμένουν αδιαχώριστες για τη συνείδηση ενός μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας, ο Καποδίστριας κατορθώνει να γίνει μέσο για τη μεταρσίωση του συλλογικού μας εαυτού.
Ταυτόχρονα, αποτελεί και το μέτρο μέσα από το οποίο μπορεί να κριθεί η πολιτική ιστορία και η ποιότητα του πολιτικού προσωπικού της σύγχρονης Ελλάδας. Αυτό ακριβώς συνιστά σκάνδαλο και συνάμα τρόμο για την κρατική ιδεολογία, την κομματοκρατία, την ξενοκρατία και τον κοτζαμπασισμό.
